Chuyến thăm lịch sử của Thủ tướng Keir Starmer tới Trung Quốc mở ra cơ hội hợp tác mới sau 8 năm

Ngày 29/01/2026, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã có cuộc gặp cấp cao với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Anh sau tám năm. Cuộc gặp tập trung tái thiết lập quan hệ chiến lược lâu dài, mở rộng hợp tác kinh tế - thương mại trong bối cảnh bất ổn toàn cầu từ chính sách bảo hộ của Mỹ.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang chứng kiến những biến động mạnh mẽ, đặc biệt với sự trở lại của các chính sách bảo hộ thương mại dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, quan hệ giữa Vương quốc Anh và Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn mới đầy triển vọng.

Chuyến thăm chính thức kéo dài bốn ngày của Thủ tướng Anh Keir Starmer tới Trung Quốc, bắt đầu từ ngày 28/01/2026, với đỉnh điểm là cuộc gặp cấp cao với Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 29/01. Đây là chuyến công du đầu tiên của một Thủ tướng Anh tới Bắc Kinh kể từ năm 2018, đánh dấu nỗ lực rõ nét nhằm “reset” mối quan hệ song phương sau nhiều năm căng thẳng và nghi kỵ lẫn nhau.

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, nơi Thủ tướng Starmer nhấn mạnh rằng đã “quá lâu” kể từ lần cuối một lãnh đạo Anh thăm Trung Quốc. Ông Starmer bày tỏ mong muốn xây dựng một “mối quan hệ tinh tế hơn”, cho phép hai bên xác định các lĩnh vực hợp tác sâu sắc đồng thời duy trì đối thoại thẳng thắn về những khác biệt.

Theo thông cáo từ phía Trung Quốc, Bắc Kinh sẵn sàng duy trì giao lưu cấp cao với London, đồng thời thúc đẩy quan hệ đối tác thương mại và đầu tư. Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng chủ nghĩa đơn phương, bảo hộ và chính trị quyền lực đang lan tràn, đe dọa trật tự quốc tế, và kêu gọi các nền kinh tế lớn phải dẫn dắt việc thực thi luật pháp quốc tế để tránh rơi vào “thế giới rừng rú”.

Kết quả nổi bật từ cuộc gặp là tuyên bố chung về việc mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực then chốt. Hai nước cam kết tăng cường trao đổi trong giáo dục, y tế, tài chính, nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học sinh học và phát triển năng lượng mới.

Đặc biệt, Trung Quốc cho biết sẽ xem xét chính sách miễn visa cho công dân Anh với các chuyến đi dưới 30 ngày, một động thái có thể thúc đẩy mạnh mẽ du lịch và giao lưu nhân dân. Đổi lại, Bắc Kinh kêu gọi Anh tạo môi trường công bằng, không phân biệt đối xử cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động tại Anh.

Sau cuộc hội đàm, Thủ tướng Starmer mô tả cuộc gặp là “tích cực” và mang lại “kết quả hiệu quả”, khẳng định quan hệ Anh - Trung đang ở “vị thế tốt đẹp và vững chắc”.

Chuyến thăm của ông Starmer phản ánh sự chuyển dịch chiến lược của Chính phủ Lao động Anh dưới thời Starmer, vốn ưu tiên một “mối quan hệ chiến lược và nhất quán” với Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Chính phủ Anh tuyên bố sẽ theo đuổi đầu tư và thương mại mới đồng thời duy trì cảnh giác về các rủi ro an ninh tiềm ẩn.

Trước đó, vào tuần cuối tháng 01/2026, London đã phê duyệt kế hoạch xây dựng Đại sứ quán Trung Quốc mới tại London - một dự án quy mô lớn từng bị đình trệ nhiều năm do lo ngại chính trị và an ninh. Với diện tích lên tới 20.000 mét vuông, đây sẽ là đại sứ quán lớn nhất của Trung Quốc tại châu Âu, đánh dấu sự cải thiện rõ rệt trong quan hệ ngoại giao.

Tuy nhiên, để hiểu đầy đủ ý nghĩa của chuyến thăm lần này, cần nhìn lại hành trình đầy sóng gió của quan hệ Anh - Trung trong thập kỷ qua.

Dưới các chính phủ Bảo thủ trước đó, London từng cáo buộc Bắc Kinh tiến hành gián điệp trên lãnh thổ Anh và coi Trung Quốc là “thách thức chiến lược dài hạn”. Các sự kiện như Bắc Kinh đàn áp biểu tình dân chủ tại Hong Kong - thuộc địa cũ của Anh, và ban hành Luật An ninh Quốc gia năm 2020 đã làm sâu sắc thêm khoảng cách.

Gần đây nhất, vào tháng 12/2025, Chính phủ Anh đã siết chặt kiểm soát hai công ty công nghệ Trung Quốc bị cáo buộc thực hiện các cuộc tấn công mạng làm suy yếu an ninh và thịnh vượng của Anh. Financial Times từng đưa tin rằng các quan chức Anh đang lên kế hoạch tăng cường giám sát hoạt động của Trung Quốc vì lo ngại rủi ro an ninh quốc gia.

Bất chấp những bất đồng này, động lực kinh tế đang thúc đẩy sự thay đổi. Thủ tướng Starmer đã dẫn theo đoàn doanh nghiệp lớn gồm các lãnh đạo từ Airbus, AstraZeneca và HSBC, kêu gọi họ nắm bắt cơ hội tại thị trường Trung Quốc. Ông nhấn mạnh rằng Trung Quốc là “thị trường khổng lồ” mà Anh không thể bỏ qua.

Dữ liệu chính thức cho thấy thâm hụt thương mại của Anh với Trung Quốc đã tăng hơn 18% trong 12 tháng tính đến tháng 06/2025, đạt mức 42 tỷ bảng Anh, khoảng 58,1 tỷ USD. Một số nguồn khác ghi nhận con số cao hơn, lên tới 51,7 tỷ bảng trong bốn quý đến quý II/2025, phản ánh sự chênh lệch lớn trong nhập siêu hàng hóa từ Trung Quốc.

Môi trường kinh doanh dành cho doanh nghiệp Anh tại Trung Quốc cũng đang đối mặt thách thức. Theo báo cáo của Phòng Thương mại Anh tại Trung Quốc (British Chamber of Commerce in China) công bố cuối năm 2025, gần 60% trong số hơn 300 doanh nghiệp Anh được khảo sát cho biết việc kinh doanh tại đây khó khăn hơn so với một năm trước. Các yếu tố chính bao gồm suy thoái kinh tế, áp lực quy định và rủi ro địa chính trị.

Báo cáo nhấn mạnh bối cảnh kinh doanh “phức tạp và thường khó dự đoán” trong sáu năm liên tiếp. Dù vậy, không có dấu hiệu rút lui hàng loạt; nhiều doanh nghiệp vẫn coi Trung Quốc là thị trường trọng điểm và duy trì hoặc tăng đầu tư, dù thận trọng hơn trong kế hoạch mở rộng.

Bối cảnh toàn cầu càng làm nổi bật tính cấp thiết của sự reset quan hệ này. Với các đe dọa áp thuế quan từ Tổng thống Trump nhắm vào đồng minh truyền thống, nhiều nước phương Tây đang đa dạng hóa quan hệ thương mại.

Chỉ trong tháng 01/2026, Bắc Kinh đã đón tiếp một loạt lãnh đạo châu Âu và đồng minh Mỹ, bao gồm Thủ tướng Canada Mark Carney - người vừa ký kết quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc sau chuyến thăm đầu tháng, dù Ottawa khẳng định không theo đuổi hiệp định thương mại tự do đầy đủ để tránh làm phức tạp quan hệ với Washington.

Các lãnh đạo khác như Thủ tướng Ireland Micheál Martin, cùng là một chuyến thăm đầu tiên sau 14 năm, và Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cũng đã đến Bắc Kinh, thể hiện sức hút ngoại giao của Trung Quốc trong bối cảnh bất ổn.

Các chuyên gia từ Reuters, Politico và Bloomberg đánh giá rằng chuyến thăm của Starmer là bước đi thực tế, cân bằng giữa lợi ích kinh tế và rủi ro an ninh. Một số nhà phân tích cho rằng Anh đang học theo cách tiếp cận “tinh tế” của châu Âu, tránh đối đầu trực diện như thời chính quyền Bảo thủ trước.

Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo rằng sự cải thiện này không đồng nghĩa với việc bỏ qua khác biệt về giá trị và an ninh. Trong dài hạn, hợp tác trong AI, tài chính và năng lượng mới có thể mang lại lợi ích lớn, đặc biệt khi Trung Quốc đang dẫn đầu nhiều lĩnh vực công nghệ cao.

Tóm lại, chuyến thăm của Thủ tướng Keir Starmer tới Trung Quốc ngày 29/01/2026 không chỉ là sự kiện ngoại giao mà còn là tín hiệu mạnh mẽ về một kỷ nguyên mới trong quan hệ Anh - Trung. Từ căng thẳng kéo dài đến cam kết hợp tác chiến lược, hai nước đang nỗ lực xây dựng mối quan hệ trưởng thành hơn, mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp và người dân cả hai bên.

Trong bối cảnh thế giới đầy bất định, động thái này nhắc nhở rằng đối thoại và hợp tác thực tế vẫn là chìa khóa để vượt qua khác biệt. WikiFX sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật các diễn biến liên quan, giúp độc giả nắm bắt cơ hội cũng như rủi ro trong môi trường kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.