Bắc Mỹ xả kỷ lục 84,8 tấn vàng ETF trong tháng 3, riêng châu Á vẫn miệt mài gom hàng

Thị trường quỹ hoán đổi danh mục (ETF) được bảo chứng bằng vàng vật chất toàn cầu vừa trải qua một tháng 3 đầy biến động với những con số đối lập sâu sắc giữa các khu vực. Số liệu chính thức do Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council, WGC) công bố ngày 8 tháng 4 cho thấy, trong khi các nhà đầu tư Bắc Mỹ và châu Âu đồng loạt rút vốn khỏi vàng, thì dòng tiền tại châu Á vẫn kiên định chảy vào, thậm chí lập kỷ lục mới về quy mô mua ròng theo quý.

Tính chung toàn cầu, tháng 3 ghi nhận dòng vốn rút ra khỏi các quỹ ETF vàng đạt 12 tỷ USD, tương đương 84,8 tấn vàng. Đây là mức sụt giảm lớn nhất từ trước đến nay nếu tính theo giá trị USD. Xét về khối lượng tấn, đây cũng là đợt giảm lượng nắm giữ theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 9 năm 2022. Tuy nhiên, bất chấp cú sốc trong tháng 3, lũy kế toàn bộ quý đầu tiên của năm 2025, các quỹ ETF vàng toàn cầu vẫn ghi nhận dòng vốn ròng dương với 62 tấn vàng được bổ sung vào danh mục. Tổng tài sản do các quỹ này quản lý (AUM) đạt 606 tỷ USD vào cuối quý, cao hơn 9% so với mức trung bình của năm tài chính trước đó.

Bức tranh chung toàn cầu không phản ánh hết sự phân hóa cực đoan giữa hai bờ đại dương. Bắc Mỹ là tâm điểm của làn sóng bán tháo khi ghi nhận dòng vốn rút ra 13 tỷ USD, tương đương 87 tấn vàng, chỉ trong tháng 3. Con số này không chỉ đánh dấu mức kỷ lục mọi thời đại về giá trị rút vốn hàng tháng tại khu vực, mà còn chính thức chấm dứt chuỗi chín tháng liên tiếp hút vốn ròng trước đó. Đây cũng là khu vực duy nhất trên toàn cầu báo cáo dòng vốn ròng âm trong cả quý đầu tiên của năm.

Theo phân tích của WGC, ba yếu tố chính đã hội tụ để kích hoạt làn sóng bán ra quy mô lớn tại Bắc Mỹ.

Đầu tiên, điều kiện thị trường “risk off” lan rộng sau khi chiến dịch quân sự mang mật danh “Epic Fury” nổ ra tại Trung Đông, gây áp lực giảm giá lên hầu hết các loại tài sản, ngoại trừ dầu mỏ. Các nhà đầu tư Mỹ có xu hướng bán ra những tài sản đã từng mang lại lợi nhuận trước đó, trong đó có vàng, để nhanh chóng bổ sung thanh khoản.

Thứ hai, các Cố vấn Giao dịch Hàng hóa (CTA) bước vào giữa tháng 3 với vị thế mua ròng ở mức cao và chính họ đã góp phần khuếch đại đà bán tháo, buộc những vị thế yếu hơn phải cắt lỗ.

Thứ ba, chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng lên đáng kể khi đồng USD mạnh lên và lãi suất có xu hướng đi lên. Đặc biệt, kỳ vọng về chính sách tiền tệ đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt khi thị trường chuyển từ dự báo Fed cắt giảm lãi suất trong năm 2026 sang kỳ vọng lãi suất sẽ được giữ nguyên ít nhất cho đến tháng 9 năm 2027.

Đáng chú ý, trong lịch sử, Bắc Mỹ mới chỉ ghi nhận hai giai đoạn có chuỗi chín tháng liên tiếp hút vốn ròng: một lần trong khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và một lần trong đại dịch COVID-19. Việc chuỗi tăng trưởng lần này bị chặn đứng bởi một cú đảo chiều dữ dội cho thấy mức độ nhạy cảm cao của dòng vốn đầu tư vàng tại khu vực trước các cú sốc địa chính trị và thay đổi kỳ vọng lãi suất.

Trong khi Bắc Mỹ hứng chịu áp lực bán tháo, châu Âu cũng không hoàn toàn tránh được làn sóng rút vốn, dù quy mô khiêm tốn hơn rất nhiều. Các quỹ ETF vàng tại khu vực này báo cáo dòng vốn rút ra khoảng 154 triệu USD, tương đương 7,3 tấn vàng. Đức, Ý và Pháp là ba thị trường dẫn đầu hoạt động bán ra trong tháng. Dòng vốn tại châu Âu biến động gần như song hành với giá vàng khi làn sóng rút vốn tập trung vào nửa cuối tháng 3 lúc giá lao dốc, nhưng dòng tiền đã bắt đầu quay trở lại một cách khiêm tốn vào những ngày cuối tháng khi giá phục hồi.

Trái ngược hoàn toàn với bức tranh tại phương Tây, châu Á nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi và mạnh mẽ. Trong tháng 3, các quỹ ETF vàng tại châu Á đã hút ròng thêm 2 tỷ USD, tương đương 9,9 tấn vàng. Dòng vốn duy trì trạng thái dương cho đến tận tuần cuối cùng của tháng. Lũy kế toàn bộ quý đầu tiên của năm 2025, khu vực này đã lập kỷ lục mua ròng lớn nhất trong lịch sử theo quý, đóng góp tới 16% tổng dòng vốn ròng toàn cầu dù tổng tài sản quản lý chỉ chiếm khoảng 7% quy mô toàn cầu.

Trung Quốc là đầu tàu dẫn dắt làn sóng mua vào này. Theo WGC, nhu cầu trú ẩn an toàn gia tăng trước rủi ro địa chính trị, cùng với sự sụt giảm của thị trường chứng khoán nội địa và đồng nội tệ yếu đi, đã thúc đẩy các nhà đầu tư Trung Quốc liên tục gom vàng, ngay cả khi nhà đầu tư Mỹ và châu Âu đồng loạt bán ra. Tâm lý “mua khi giá giảm” cũng hỗ trợ dòng vốn ETF trong khu vực.

Tại Ấn Độ, các quỹ ETF vàng báo cáo mức tăng 177 triệu USD trong tháng 3, tiếp tục củng cố xu hướng tích lũy vàng mạnh mẽ tại thị trường vốn có nhu cầu vàng vật chất truyền thống rất lớn này.

Một diễn biến đáng chú ý khác liên quan đến Trung Quốc là từ ngày 24 tháng 3 năm 2025, bốn công ty bảo hiểm lớn của nước này đã chính thức trở thành thành viên của Sở Giao dịch Vàng Thượng Hải và bắt đầu thực hiện các giao dịch vàng đầu tiên chỉ một ngày sau đó. Đây là kết quả của chương trình thí điểm được Bắc Kinh phê duyệt trước đó, lần đầu tiên cho phép các quỹ bảo hiểm đầu tư vào vàng. Với quy mô tài sản ước tính lên tới 540 tỷ Nhân dân tệ, động thái này hứa hẹn sẽ tạo ra một nguồn cầu dài hạn và bền vững mới cho thị trường vàng Trung Quốc.

Các khu vực còn lại như Úc và Nam Phi ghi nhận mức biến động tương đối khiêm tốn. Lượng vàng nắm giữ tại các quỹ ETF khu vực này chỉ giảm nhẹ 0,4 tấn trong tháng 3. Theo đánh giá của WGC, mặc dù giá vàng có những biến động mạnh, lượng vàng nắm giữ tại các quỹ của Úc và Nam Phi vẫn thể hiện khả năng chống chịu tốt.

Trên thị trường giao ngay, giá vàng đã có những diễn biến đáng chú ý. Kể từ khi căng thẳng Mỹ Iran leo thang thành xung đột quân sự vào tháng 3, giá vàng không những không tăng mà còn giảm tới 12%. Hợp đồng tương lai vàng tại Mỹ mất hơn 4% giá trị trong tháng.

Các chuyên gia phân tích nhận định rằng sự kết hợp của đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng cao và xu hướng dịch chuyển sang thanh khoản đã lấn át nhu cầu trú ẩn an toàn truyền thống đối với vàng. Dòng vốn có xu hướng dịch chuyển sang các giao dịch có hệ số beta cao hơn như dầu thô, mặt hàng đã tăng vọt từ 40% đến 50% trong giai đoạn này, qua đó càng củng cố sức mạnh của đồng USD và hạn chế đà tăng của vàng.

Nhìn chung, bức tranh thị trường ETF vàng toàn cầu tháng 3 năm 2025 nổi bật với sự phân hóa sâu sắc giữa phương Tây và phương Đông. Trong khi các nhà đầu tư Bắc Mỹ “xả hàng” với quy mô kỷ lục để đối phó với áp lực thanh khoản và chi phí cơ hội gia tăng, thì các nhà đầu tư châu Á, dẫn đầu bởi Trung Quốc, vẫn kiên định tích lũy vàng như một tài sản phòng ngừa rủi ro địa chính trị và bất ổn thị trường nội địa.

Dù dòng vốn 12 tỷ USD rút ra trong tháng 3 là một con số ấn tượng, xu hướng dài hạn vẫn cho thấy sức hút bền bỉ của vàng khi toàn cầu ghi nhận quý thứ bảy liên tiếp có dòng vốn ròng dương. Giới quan sát sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến dòng vốn theo khu vực trong các tháng tới để đánh giá liệu sự phân hóa này có tiếp tục kéo dài hay không, đặc biệt trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô và địa chính trị toàn cầu vẫn đang biến động khó lường.