Đường cong lợi suất Mỹ dốc nhất kể từ 2021: Cảnh báo và cơ hội cho tài sản hữu hình năm 2026

Sự dịch chuyển mạnh mẽ của đường cong lợi suất không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là tấm gương phản chiếu những mâu thuẫn sâu sắc trong nền kinh tế Mỹ: giữa chính sách tiền tệ cần nới lỏng và gánh nặng tài khóa ngày càng lớn.

Ngay từ những ngày đầu tiên của năm 2026, thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ đã phát đi một tín hiệu đáng chú ý mà mọi nhà đầu tư đều phải cân nhắc. Đường cong lợi suất chính thức đạt độ dốc lớn nhất kể từ tháng 11/2021, với chênh lệch giữa trái phiếu 2 năm và 30 năm vọt lên 139 điểm cơ bản. Trong khi đó, chỉ số được theo dõi sát sao hơn là chênh lệch 2-10 năm duy trì ở mức 70-72 điểm cơ bản, với lợi suất 2 năm ổn định quanh 3,48% và 10 năm ở mức khoảng 4,19%.

Sự dốc lên này đánh dấu một bước ngoặt rõ rệt so với giai đoạn đảo ngược kéo dài từ 2022-2024, và đang trở thành tâm điểm phân tích trên các diễn đàn tài chính toàn cầu.

Cần thận trọng khi diễn giải các tín hiệu đầu năm, vì những ngày này thường chứng kiến thanh khoản thị trường mỏng do nhiều nhà giao dịch tổ chức chưa trở lại đầy đủ sau kỳ nghỉ lễ. Các biến động giá trong tuần đầu tháng Một có thể bị phóng đại bởi điều kiện giao dịch chưa ổn định. Tuy nhiên, xu hướng dốc lên này không phải hiện tượng nhất thời; nó đã được hình thành rõ nét trong suốt tháng 12/2025 và tiếp tục được củng cố vào đầu năm mới.

Đây là kết quả của sự kết hợp giữa kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ nới lỏng chính sách ở đầu đường cong ngắn hạn, và áp lực tăng lên phần đuôi dài hạn do phí bù rủi ro kỳ hạn tăng cao, cùng với nỗi lo về lượng phát hành trái phiếu lớn và rủi ro lạm phát kéo dài.

Bản chất của sự chuyển dịch

Sự thay đổi hình dáng đường cong lợi suất lần này mang một bản chất khác biệt căn bản so với các chu kỳ trước. Giai đoạn đảo ngược 2022-2024 chủ yếu được thúc đẩy bởi hành động thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh mẽ và nhanh chóng của Fed ở đầu ngắn hạn để kiềm chế lạm phát, đi kèm với những lo ngại sâu sắc về suy thoái kinh tế. Ngược lại, sự dốc lên hiện tại mang đặc điểm của một đợt “Dốc lên do áp lực tài khóa”, nơi lợi suất dài hạn tăng nhanh hơn lợi suất ngắn hạn.

Lý do chính nằm ở việc thị trường đang đòi hỏi một mức bù rủi ro cao hơn cho những yếu tố dài hạn. Các phân tích từ Reuters và Bloomberg gần đây chỉ ra rằng phí bù rủi ro kỳ hạn trên trái phiếu 10 năm Mỹ đã phục hồi lên mức khoảng 0,87%.

Con số trên phản ánh sự lo ngại ngày càng gia tăng của giới đầu tư về triển vọng tài khóa trong năm 2026 - năm mà chi phí trả lãi trên khoản nợ công của chính phủ Mỹ được dự báo sẽ lần đầu tiên chạm mốc 1 nghìn tỷ USD, theo ước tính từ Ủy ban Ngân sách Trách nhiệm Liên bang và các tổ chức độc lập khác. Gánh nặng nợ công phình to và chính sách tài khóa mở rộng đang khiến nhà đầu tư dài hạn thận trọng hơn bao giờ hết.

Tác động chọn lọc lên thị trường chứng khoán

Sự dịch chuyển của đường cong lợi suất đang tạo ra một môi trường đầu tư phân hóa sâu sắc và có tính chọn lọc cao đối với thị trường cổ phiếu. Lợi suất dài hạn cao hơn làm tăng chi phí vốn để chiết khấu các dòng tiền trong tương lai, từ đó trực tiếp hạn chế tiềm năng định giá của những cổ phiếu tăng trưởng dài hạn. Nhóm cổ phiếu công nghệ, vốn được định giá dựa trên kỳ vọng về lợi nhuận lớn ở tương lai xa, có thể chịu áp lực đặc biệt trong môi trường này.

Ngược lại, các lĩnh vực sở hữu dòng tiền ngắn hạn ổn định, khả năng định giá mạnh và tài sản hữu hình lại có xu hướng được hưởng lợi. Các ngành như năng lượng, nguyên liệu thô, bất động sản công nghiệp và cơ sở hạ tầng - nơi lợi nhuận ít phụ thuộc vào các giả định tăng trưởng ở tương lai xa - trở nên hấp dẫn hơn trong bối cảnh hiện tại.

Các chuyên gia tại Saxo Bank nhận định rằng đường cong lợi suất lúc này vẫn hỗ trợ việc chấp nhận rủi ro tổng thể, nhưng kém “khoan dung” hơn so với các chu kỳ nới lỏng chính sách trước đây. Điều này buộc nhà đầu tư phải chuyển dịch danh mục theo hướng tập trung vào chất lượng, giá trị thực và khả năng tạo dòng tiền trong ngắn hạn.

Tài sản trú ẩn vàng

Một trong những diễn biến thú vị nhất là mối quan hệ giữa lợi suất và giá vàng. Theo lý thuyết tài chính truyền thống, lợi suất trái phiếu dài hạn tăng thường là yếu tố bất lợi cho vàng, vì nó làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ một tài sản không sinh lãi. Tuy nhiên, mối tương quan nghịch lịch sử mạnh mẽ giữa vàng và lợi suất thực của trái phiếu Mỹ đã suy yếu đáng kể trong những năm gần đây.

Chu kỳ thắt chặt mạnh mẽ 2022-2023 lẽ ra phải tạo ra áp lực giảm giá rất lớn lên vàng khi lợi suất thực tăng vọt, nhưng thực tế kim loại quý này đã thể hiện sức phục hồi ấn tượng.

Sự phân mảnh địa chính trị sau xung đột Nga-Ukraine, cùng với việc tài sản dự trữ ngoại hối của Nga bị đóng băng, đã thay đổi căn bản cách nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đánh giá rủi ro trong danh mục dự trữ của họ.

Nhu cầu mua vàng để đa dạng hóa và giảm phụ thuộc vào đồng USD từ các ngân hàng trung ương ngoài phương Tây đã trở thành một lực đẩy giá mới, độc lập với động thái của lợi suất.

Trong bối cảnh độ dốc đường cong hiện tại chủ yếu phản ánh áp lực tài khóa và rủi ro lạm phát dai dẳng thay vì sự lạc quan tăng trưởng thuần túy, lợi suất dài hạn cao hơn không còn là rào cản tuyệt đối với các tài sản cứng không sinh lãi.

Các báo cáo từ World Gold Council và J.P. Morgan Research gần đây đều chỉ ra rằng vàng có thể tiếp tục hưởng lợi trong năm 2026, với dự báo giá trung bình có thể hướng tới mức 4.000-5.000 USD/ounce, tùy thuộc vào mức độ cắt giảm lãi suất của Fed và diễn biến địa chính trị toàn cầu. Điều này giải thích tại sao chênh lệch 2-30 năm đang trở thành chỉ báo quan trọng hơn đối với các nhà đầu tư tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn so với các giai đoạn trước.

Dự báo năm 2026

Nhìn về phía trước, đường cong lợi suất Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vai trò là điểm tham chiếu trung tâm trong câu chuyện kinh tế vĩ mô của năm 2026.

Phần đầu ngắn hạn của đường cong có thể được hỗ trợ bởi các đợt cắt giảm lãi suất lớn hơn dự kiến nếu thị trường lao động có dấu hiệu yếu đi rõ rệt. Tuy nhiên, phần đuôi dài hạn có nguy cơ duy trì ở mức cao một cách khó nhằn, do khoản chi trả lãi vay liên bang - hiện là khoản chi tăng nhanh nhất trong ngân sách - tiếp tục mở rộng.

Các chiến lược gia tại Charles Schwab và ING Think đều đồng tình rằng đường cong sẽ duy trì độ dốc cao, được hỗ trợ bởi nguồn cung trái phiếu chính phủ, đô thị và doanh nghiệp tăng mạnh, đồng thời phí bù rủi ro kỳ hạn tiếp tục được thị trường định giá lại theo hướng tăng.

Sự kết hợp giữa lãi suất chính sách có thể giảm nhưng lợi suất dài hạn vẫn ở mức cao này có thể dẫn đến điều kiện tài chính thực tế chặt chẽ hơn so với những gì mà mức lãi suất chỉ đạo thông thường có thể gợi ý.

Đáng chú ý, J.P. Morgan đưa ra một “dự đoán gây bất ngờ nhưng thực tế” cho năm 2026: đường cong lợi suất có thể phẳng đến kỳ hạn 10 năm ở mức dưới 3%.

Kịch bản này đòi hỏi một sự phối hợp hành động hiếm có: Fed không chỉ cắt lãi suất về mức trung lập mà còn ngừng thắt chặt định lượng và bắt đầu mua lại trái phiếu ngắn hạn, trong khi Bộ Tài chính Mỹ hạn chế nguồn cung trái phiếu dài hạn. Mục tiêu ngầm của một sự phối hợp như vậy có thể là nhằm hạ thấp lãi suất thế chấp, từ đó cải thiện khả năng chi trả nhà ở - một vấn đề chính trị-xã hội nhạy cảm tại Mỹ.

Định vị danh mục trong môi trường mới

Đối với nhà đầu tư cổ phiếu, hình dáng đường cong lợi suất sẽ là yếu tố then chốt quyết định liệu đà tăng thị trường có lan rộng sang các nhóm cổ phiếu giá trị hay vẫn chỉ tập trung một cách chọn lọc vào một số ít mã tăng trưởng. Với nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn, nó sẽ giúp làm rõ liệu lợi suất cao hơn đang phản ánh niềm tin vào tăng trưởng kinh tế mạnh, hay đơn thuần là một “khoản phí tín nhiệm” mà thị trường áp đặt lên những bất ổn trong chính sách tài khóa của Mỹ.

Dù diễn biến theo kịch bản nào, năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm mà đường cong lợi suất đóng vai trò là chỉ báo xuyên suốt, có ảnh hưởng sâu rộng đến cổ phiếu, tín dụng, hàng hóa và cả các tài sản kỹ thuật số một cách gián tiếp.

Tóm lại, độ dốc kỷ lục của đường cong lợi suất Mỹ ngay khi năm 2026 khởi đầu không chỉ là một biến động kỹ thuật mà còn là lời cảnh báo tinh tế về những thách thức tài khóa dài hạn đang dần hiện hữu.

Trong bối cảnh Fed có thể tiếp tục nới lỏng chính sách nhưng bị kiềm chế bởi lạm phát và gánh nặng nợ công, nhà đầu tư cần duy trì sự linh hoạt, ưu tiên các tài sản có nền tảng cơ bản vững chắc và khả năng chống chịu cao trước biến động lợi suất. Sự chuyển dịch này đòi hỏi một tư duy đầu tư tinh tế hơn, nơi việc hiểu được thông điệp từ hình dáng đường cong lợi suất sẽ là chìa khóa để định vị danh mục hiệu quả trong năm đầy biến động phía trước.