CME Group chuyển đổi cơ chế tính ký quỹ theo phần trăm giữa lúc Vàng và Bạc đạt đỉnh mới

Trong một động thái được dự báo trước nhưng vẫn gây chấn động thị trường, CME Group - trung tâm giao dịch hàng hóa phái sinh lớn nhất toàn cầu - đã chính thức thay đổi “luật chơi” cơ bản đối với các hợp đồng tương lai kim loại quý. Thay vì áp dụng một mức ký quỹ cố định bằng đô la, sàn giao dịch sẽ chuyển sang mô hình tính toán dựa trên tỷ lệ phần trăm giá trị danh nghĩa của hợp đồng.

Quyết định này, được đưa ra sau một đợt đánh giá định kỳ về biến động thị trường và mức độ bao phủ tài sản thế chấp, không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật mà còn là tín hiệu rõ ràng về việc các định chế tài chính trung tâm đang phải vật lộn để thích ứng với một kỷ nguyên mới - nơi giá trị của các tài sản trú ẩn truyền thống đang được định giá lại một cách mạnh mẽ và đầy biến động.

Thị trường “bốc hơi” và áp lực điều hành

Bối cảnh dẫn đến quyết định lịch sử này của CME là một giai đoạn biến động chưa từng có trên thị trường kim loại quý. Thị trường này đã chứng kiến một đợt tăng giá mạnh mẽ kéo dài qua nhiều quý, và đà tăng này không những không hạ nhiệt mà còn tiếp tục gia tốc mạnh khi bước sang năm 2026. Chỉ trong phiên giao dịch ngày 13 tháng 1, cả vàng và bạc đều đồng loạt chạm các mốc kỷ lục mới khiến giới đầu tư choáng váng.

Giá vàng giao ngay đã có lúc lập kỷ lục mọi thời đại ở mức 4.635 USD/ounce, trước khi chốt phiên ở mức 4.587,3 USD, trong khi đó giá vàng giao dịch cũng quanh mức 4.615 USD/ounce theo các nguồn dữ liệu khác nhau. Thị trường bạc còn thể hiện sự bùng nổ mạnh mẽ hơn, với giá hợp đồng tương lai tháng gần nhất vượt 88 USD/ounce và chạm đỉnh lịch sử trên 89 USD/ounce.

Tính riêng từ đầu năm 2026 đến thời điểm công bố, bạc đã tăng khoảng 20%, một mức tăng phi mã trong một khoảng thời gian cực ngắn. Những biến động trong ngày lớn cùng với hoạt động đầu cơ gia tăng đã tạo ra một môi trường rủi ro cao, buộc CME phải hành động nhằm bảo vệ tính toàn vẹn và ổn định của hệ thống thanh toán bù trừ.

Cụ thể, cơ chế tính ký quỹ mới được áp dụng như sau: vàng ở mức 5% giá trị danh nghĩa hợp đồng, bạc là 9%, bạch kim dao động trong khoảng 9% đến 9,9%, và palladium từ 11% đến 12,1%. Việc chuyển sang cơ chế phần trăm này cho phép yêu cầu ký quỹ tự động điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá, thay vì phải thực hiện các đợt điều chỉnh thủ công, vốn thường chậm trễ và có thể gây sốc cho thị trường.

Quản trị rủi ro hệ thống hay “dọn dẹp” thị trường?

Phản ứng từ giới chuyên gia và phân tích thị trường đối với động thái của CME khá đa chiều. Ông Christopher Wong, chiến lược gia tại Oversea-Chinese Banking Corp., nhận định rằng thay đổi này “có thể tạm thời đè nặng lên giá kim loại quý trong ngắn hạn”. Lý do là các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy cao sẽ buộc phải bổ sung thêm tài sản thế chấp để duy trì vị thế khi giá tiếp tục leo thang. Điều này có thể dẫn đến áp lực bán từ những người không muốn hoặc không thể đáp ứng yêu cầu ký quỹ gia tăng.

Tuy nhiên, ông Wong cũng chỉ ra lợi ích chiến lược dài hạn. “Phương pháp dựa trên phần trăm một cách trực quan sẽ nắm bắt được mức ký quỹ cần thiết, đồng nghĩa với việc không cần phải điều chỉnh thường xuyên”, ông giải thích. Cơ chế mới mang tính tự động và linh hoạt hơn, phản ánh kịp thời rủi ro thực tế của hợp đồng. Ông cũng bổ sung một điểm quan trọng: “Nếu biến động vượt quá mức lịch sử, hoặc nếu có những tình huống không lường trước được, họ vẫn có thể tăng tỷ lệ phần trăm đó lên”. Điều này cho thấy đây không phải là một biện pháp cứng nhắc, mà là một khuôn khổ linh hoạt cho phép CME phản ứng nhanh hơn với các cú sốc thị trường trong tương lai.

Các phân tích độc lập từ các nền tảng như BeInCrypto và Finance Magnates cũng đồng tình rằng thay đổi này là dấu hiệu cho thấy CME đang chủ động chuẩn bị cho các kịch bản căng thẳng tiềm tàng. Họ nhận xét rằng việc gắn trực tiếp ký quỹ với giá trị hợp đồng sẽ khiến chi phí để bán khống (short) trở nên đắt đỏ hơn đáng kể, đặc biệt là đối với các vị thế sử dụng đòn bẩy cao.

Trong một thị trường tăng giá, yêu cầu tài sản thế chấp sẽ tự động tăng theo, có khả năng dẫn đến tình trạng các vị thế bán khống buộc phải đóng (forced covering), điều này bản thân nó có thể làm trầm trọng thêm biến động giá trong ngắn hạn. Tuy vậy, đây được xem là một công cụ quản trị rủi ro cần thiết, đặc biệt khi giá vàng được cho là đã bước vào giai đoạn “khám phá giá” mà không còn các mức kháng cự kỹ thuật rõ ràng.

Lịch sử lặp lại? So sánh với các đợt siết chặt ký quỹ trong quá khứ

Để đánh giá đầy đủ tác động tiềm tàng, việc nhìn lại lịch sử can thiệp của CME là vô cùng cần thiết. Sàn giao dịch này không hề xa lạ với việc điều chỉnh ký quỹ để kiểm soát thị trường. Trong suốt năm 2025, khi đà tăng giá bắt đầu tăng tốc và hoạt động đầu cơ gia tăng, CME đã thực hiện nhiều đợt nâng ký quỹ. Chỉ riêng quý IV năm ngoái, sàn đã thực hiện ít nhất ba lần điều chỉnh thủ công, phản ánh sự leo thang nhanh chóng của cả giá cả và biến động.

Hai sự kiện lịch sử đáng chú ý nhất là vào các năm 1980 và 2011. Năm 2011, khi giá bạc tăng từ 8.50 USD lên đỉnh 50 USD, CME đã thực hiện một loạt năm lần tăng ký quỹ chỉ trong vòng chín ngày. Hành động mạnh tay này đã buộc nhiều quỹ và nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao phải rút khỏi thị trường, dẫn đến việc giá bạc sụt giảm gần 30% trong một vài tuần ngắn ngủi sau đó.

Sự kiện năm 1980 thậm chí còn mang tính biểu tượng hơn, khi gia đình Hunt cố gắng thao túng thị trường bạc. Để đối phó, CME đã áp dụng các quy tắc giao dịch cực kỳ nghiêm ngặt, bao gồm yêu cầu ký quỹ 100% (giao dịch bằng tiền mặt) và hạn chế mở vị thế mới. Kết hợp với việc Fed tăng lãi suất, động thái này đã chấm dứt đợt tăng giá và dẫn đến sự sụp đổ của thị trường bạc lúc bấy giờ.

Tuy nhiên, điểm khác biệt căn bản giữa đợt tăng giá hiện tại và các chu kỳ trước nằm ở cấu trúc nền tảng của thị trường. Nếu như các đợt tăng trước chủ yếu được thúc đẩy bởi động lực đầu cơ và tâm lý đám đông, thì lần này, thị trường được hỗ trợ bởi những yếu tố cơ bản vững chắc và mang tính cấu trúc hơn.

Nhu cầu vật chất đóng vai trò then chốt, đặc biệt là đối với bạc. Thị trường bạc đã bước sang năm thứ năm liên tiếp thâm hụt nguồn cung, khi nhu cầu công nghiệp mạnh mẽ từ các ngành công nghệ cao như năng lượng mặt trời, xe điện và chất bán dẫn vượt xa sản lượng khai thác toàn cầu. Tồn kho bạc vật chất trên các sàn như COMEX đã giảm khoảng 70% trong vòng năm năm qua, tạo ra một khoảng cách ngày càng lớn giữa thị trường “bạc giấy” (phái sinh) và “bạc vật chất”.

Tại sao kim loại quý vẫn tiếp tục tỏa sáng?

Bất chấp các biện pháp kiểm soát từ CME, nhiều chuyên gia vẫn lạc quan về triển vọng trung và dài hạn của kim loại quý, bởi các động lực thúc đẩy đợt tăng giá này vẫn còn nguyên sức mạnh. Các yếu tố này không chỉ đa dạng mà còn có tính hệ thống.

Thứ nhất là yếu tố tiền tệ và chính sách. Đồng đô la Mỹ có xu hướng yếu đi trong bối cảnh kỳ vọng thị trường về những đợt cắt giảm lãi suất bổ sung từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Cùng với đó là những lo ngại ngày càng tăng về tính độc lập của Fed trước những áp lực chính trị, làm gia tăng nhu cầu tìm đến các tài sản trú ẩn phi chính phủ như vàng.

Thứ hai, nhu cầu chiến lược từ các ngân hàng trung ương toàn cầu vẫn là trụ cột vững chắc. Các ngân hàng trung ương đã trở thành những người mua ròng vàng liên tục trong nhiều năm, và xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục như một phần trong chiến lược đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la.

Thứ ba, đối với bạc, còn có thêm yếu tố công nghiệp và thương mại. Nhu cầu công nghiệp đối với bạc và bạch kim tiếp tục tăng cao. Đặc biệt, những suy đoán về khả năng Mỹ áp thuế nhập khẩu đối với bạc trong tương lai đã thúc đẩy hoạt động tích trữ và mua vào phòng ngừa rủi ro từ các nhà sản xuất công nghiệp.

Điều chỉnh ngắn hạn trong xu hướng tăng dài hạn

Vậy, nhà đầu tư nên kỳ vọng điều gì trong những tuần và tháng tới? Về ngắn hạn, sự đồng thuận chung là thị trường có thể đối mặt với một đợt điều chỉnh kỹ thuật và áp lực giảm giá tạm thời. Việc tăng ký quỹ sẽ khiến chi phí giao dịch và nắm giữ vị thế tăng lên, đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ và các quỹ sử dụng đòn bẩy cao. Điều này có thể kích hoạt làn sóng chốt lời hoặc thanh lý vị thế, dẫn đến biến động gia tăng.

Tuy nhiên, về trung và dài hạn, các động lực nền tảng cho xu hướng tăng vẫn còn nguyên vẹn và mạnh mẽ. CME không hướng đến mục tiêu kìm hãm giá cả, mà mục tiêu chính là đảm bảo sự ổn định và an toàn của chính hệ thống thanh toán bù trừ - huyết mạch của thị trường phái sinh. Việc chuyển đổi sang cơ chế phần trăm thực chất là để hệ thống này có khả năng phục hồi tốt hơn, có thể chịu đựng được những cú sốc giá trong tương lai.

Một hệ quả quan trọng khác có thể xảy ra là sự phân kỳ ngày càng lớn giữa thị trường phái sinh và thị trường vật chất. Khi chi phí nắm giữ hợp đồng tương lai trở nên đắt đỏ hơn, trong khi nguồn cung kim loại vật chất lại khan hiếm, giá của kim loại vật chất có thể được hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa. Điều này có thể thúc đẩy dòng tiền thông minh chuyển dịch từ các công cụ tài chính sang sở hữu trực tiếp vật chất, tạo ra một vòng lặp tích cực cho giá cả trong dài hạn.

Tóm lại, quyết định thay đổi cơ chế tính ký quỹ của CME đánh dấu một bước trưởng thành mới của thị trường kim loại quý toàn cầu. Nó thừa nhận rằng thị trường đã bước vào một giai đoạn với quy mô và mức độ biến động vượt xa các khuôn khổ quản lý cũ. Đối với nhà đầu tư, đây vừa là lời cảnh báo về rủi ro đòn bẩy trong môi trường đầy biến động, vừa là một xác nhận gián tiếp về sức mạnh của câu chuyện cơ bản đang diễn ra. Trong khi những cơn sóng ngắn hạn là không thể tránh khỏi, hướng đi của dòng thủy triều dài hạn dường như vẫn rất rõ ràng.