Sản xuất Nhật Bản bất ngờ tăng tốc, nhưng đồng Yên vẫn loay hoáy bên bờ vực 160

Chỉ số PMI sản xuất của Nhật Bản bất ngờ tăng vọt lên 51.5 điểm trong tháng 1, đánh dấu sự mở rộng đầu tiên sau 7 tháng và được thúc đẩy bởi đơn hàng xuất khẩu tăng nhanh nhất trong hơn 4 năm. Tuy nhiên, niềm vui ngắn ngủi bị che phủ bởi nỗi lo can thiệp tỷ giá khi đồng Yên tiếp tục suy yếu, áp sát ngưỡng “lằn ranh đỏ” 160 Yên/USD, đặt Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) vào thế khó trước cuộc họp chính sách quan trọng.

Sau một quý cuối năm 2025 ảm đạm, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới đang có những tín hiệu phục hồi đáng ngạc nhiên. Dữ liệu “flash” (sơ bộ) từ S&P Global công bố ngày 23/01 cho thấy Chỉ số Quản lý Thu mua (PMI) ngành sản xuất Nhật Bản đã tăng vọt lên 51.5 điểm trong tháng 1, từ mức 50.0 của tháng 12.

Con số này không chỉ vượt xa dự báo 50.1 của giới phân tích mà còn chính thức đưa ngành công nghiệp trở lại vùng tăng trưởng (trên 50 điểm) lần đầu tiên kể từ tháng 6/2025, chấm dứt chuỗi 7 tháng liên tiếp co lại.

Làn sóng xuất khẩu và sức bật nội địa

Sự hồi sinh này được dẫn dắt bởi hai trụ cột chính: đơn hàng xuất khẩu bùng nổ và sức cầu nội địa ổn định. Đáng chú ý nhất, chỉ số phụ về đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 11/2021, lần đầu tiên ghi nhận mức tăng trưởng sau bốn năm.

Điều này phản ánh sự phục hồi của nhu cầu toàn cầu đối với hàng hóa Nhật Bản, đặc biệt là trong lĩnh vực liên quan đến trung tâm dữ liệu, bất chấp việc xuất khẩu sang Mỹ có phần sụt giảm. Số liệu chính thức của chính phủ cũng xác nhận xuất khẩu Nhật Bản đã tăng trưởng liên tục trong bốn tháng tính đến tháng 12.

Không chỉ khu vực sản xuất, khu vực dịch vụ - trái tim của nền kinh tế - cũng thể hiện sức mạnh ấn tượng. PMI dịch vụ tăng từ 51.6 lên 53.4, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 7/2025. Sự kết hợp giữa hai khu vực then chốt đã đẩy PMI tổng hợp (composite) lên 52.8 điểm, từ 51.1 của tháng trước, cho thấy đà tăng trưởng tổng thể đang được cải thiện rõ rệt.

Theo bà Annabel Fiddes, Giám đốc Kinh tế cấp cao tại S&P Global Market Intelligence, nhu cầu khách hàng gia tăng đã tạo ra áp lực lớn lên năng lực sản xuất, với khối lượng công việc tồn đọng tăng nhanh nhất kể từ khi dữ liệu tổng hợp này bắt đầu được thu thập vào cuối năm 2007.

Hệ quả trực tiếp là các doanh nghiệp đã đẩy mạnh tuyển dụng, với tốc độ tăng việc làm trên toàn Nhật Bản nhanh nhất kể từ tháng 4/2019.

Mặt trái của tăng trưởng

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế không hoàn toàn màu hồng. Sự phục hồi đi kèm với những thách thức không nhỏ. Lạm phát chi phí đầu vào trong ngành sản xuất đã lên mức cao nhất trong chín tháng, trong khi cả hai khu vực sản xuất và dịch vụ đều tăng giá bán cho khách hàng với tốc độ nhanh hơn trong tháng 1.

Mặc dù lạc quan về sản lượng trong tương lai, tâm lý của cả doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ đã giảm nhẹ so với tháng 12. Các công ty bày tỏ lo ngại về chi phí leo thang, sự bất ổn của kinh tế toàn cầu, tình trạng thiếu lao động và dân số già hóa.

Giữa hy vọng phục hồi và thách thức cấu trúc

Nhìn về năm 2026, triển vọng kinh tế Nhật Bản được vẽ nên bởi những mảng sáng tối đan xen. Một bên là đà phục hồi rõ nét từ số liệu PMI mạnh mẽ, được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa vững vàng và xuất khẩu hồi phục. Mặt khác, những thách thức cấu trúc như dân số già, thiếu lao động và gánh nặng nợ công khổng lồ vẫn là những rào cản dai dẳng.

Trên thị trường tiền tệ, nhiều định chế tài chính lớn như JPMorgan Chase và BNP Paribas dự báo đồng Yên có thể tiếp tục suy yếu, thậm chí chạm mốc 160 hoặc hơn trong năm 2026.

Hoạt động giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) vẫn sôi động, tiếp tục gây áp lực giảm giá lên đồng nội tệ. Mặc dù các biện pháp can thiệp của chính phủ có thể tạo ra những đợt phục hồi ngắn hạn, nhưng giới phân tích cho rằng nếu không đi kèm với sự thay đổi căn bản về chênh lệch lãi suất thực và dòng vốn, xu hướng suy yếu của đồng Yên trong dài hạn sẽ rất khó đảo ngược.

Sự phục hồi bất ngờ của hoạt động sản xuất và dịch vụ Nhật Bản trong tháng 1 là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy sức chống chịu và tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế này. Tuy nhiên, niềm vui bị phủ bóng bởi cuộc khủng hoảng niềm tin vào đồng Yên.

Thách thức lớn nhất của BoJ và chính phủ Nhật Bản lúc này không chỉ đơn thuần là thúc đẩy tăng trưởng, mà là thực hiện điều đó trong khi vẫn bảo vệ được đồng tiền quốc gia khỏi những cơn sóng dữ của thị trường toàn cầu và làn sóng carry trade. Các quyết định trong hôm nay và những ngày tới, từ phòng họp của BoJ đến dinh thủ tướng, sẽ định hình con đường phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản trong năm 2026 đầy thử thách.