Các NHTW hàng đầu thế giới đối mặt với nguy cơ lạm phát mới từ cuộc chiến tại Iran

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, các ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới bước vào tuần họp chính sách đầy thách thức khi cuộc xung đột tại Iran đẩy giá dầu tăng vọt, làm sống lại nỗi lo về một cú sốc lạm phát mới và buộc giới chức tiền tệ phải xem xét lại lộ trình lãi suất.

Theo thông tin tổng hợp, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Anh (BOE) được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong các cuộc họp tuần này. Các nhà hoạch định chính sách đang đánh giá mức độ ảnh hưởng của giá năng lượng tăng cao đối với giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, giọng điệu chung được dự đoán sẽ thận trọng hơn khi họ thừa nhận nguy cơ từ một cú sốc lạm phát khác.

Tương lai chính sách tiền tệ phụ thuộc rất lớn vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột, điều mà thị trường đang rất khó đánh giá. Các nhà đầu tư lo ngại về tình trạng đình lạm đã liên tục bị xáo trộn bởi biến động giá dầu và những bất ổn trong các động thái tiếp theo từ Mỹ.

Tom Orlik, nhà kinh tế trưởng tại Bloomberg Economics, nhận định: “Các ngân hàng trung ương có thể thiết lập lãi suất nhưng họ không thể mở lại eo biển Hormuz. Giới chức sẽ giữ nguyên lãi suất, thể hiện sự cảnh giác và hy vọng cuộc chiến tại Iran kết thúc trước khi gây ra một vấn đề lạm phát mới mà họ khó có thể giải quyết.”

Ký ức về cú sốc lạm phát năm 2022, khi giá cả tăng lên mức hai con số tại nhiều nền kinh tế lớn sau cuộc xung đột Nga-Ukraine, vẫn còn nguyên tính thời sự. Hiện tại, cũng giống như thời điểm đó, thật khó để ước tính thời gian kéo dài của cuộc chiến.

Tại Mỹ, mặc dù rủi ro lạm phát từ Trung Đông đang hiện hữu, những dấu hiệu suy yếu trên thị trường lao động đang khiến khả năng cắt giảm lãi suất vẫn nằm trong tầm ngắm, dù không phải trong tháng này. Thị trường đang nghiêng về khả năng nới lỏng chính sách, đưa Mỹ trở thành ngoại lệ trong nhóm G7. Các nhà kinh tế của Morgan Stanley duy trì dự báo cắt giảm 0,25% vào tháng 6 và tháng 9, đồng thời nhận định rằng việc trì hoãn có thể khiến Fed phải hành động mạnh mẽ hơn sau đó.

Tại châu Âu, mặc dù tăng trưởng tiềm ẩn rủi ro, trọng tâm vẫn đặt vào lạm phát và kỳ vọng về nới lỏng gần như đã bị dập tắt. Tại Anh, nơi lạm phát từng vượt 11% vào năm 2022, khả năng cắt giảm lãi suất trong tháng 3 đã giảm mạnh từ gần 80% trước khi xảy ra các cuộc không kích, và các nhà giao dịch thậm chí đã bắt đầu định giá cho khả năng tăng lãi suất. Emma Moriarty từ CG Asset Management mô tả BOE đang phải đối mặt với “bài toán kinh điển của vấn đề đình lạm” khi vừa phải neo giữ kỳ vọng lạm phát, vừa phải cân nhắc rủi ro tăng lãi suất có thể làm trầm trọng thêm vấn đề suy giảm nhu cầu.

Kinh nghiệm từ năm 2022 có thể khiến ECB phản ứng nhanh hơn nếu áp lực năng lượng kéo dài. Các nhà giao dịch hiện đang đặt cược vào một hoặc hai đợt tăng lãi suất trong năm nay.

Tại Nhật Bản, nơi tăng trưởng giá tiêu dùng đã vượt mục tiêu 2% của BOJ trong bốn năm liên tiếp, ngân hàng trung ương dự kiến giữ nguyên chính sách tại cuộc họp tháng này. Tuy nhiên, khả năng tăng lãi suất vào tháng 4 không bị loại trừ. Là quốc gia phụ thuộc nặng nề vào dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông với hơn 80% lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz, Nhật Bản đặc biệt dễ bị tổn thương trước giá dầu cao kéo dài, ảnh hưởng đến cả lạm phát và tăng trưởng.

Ở những nơi khác, Ngân hàng Dự trữ Úc được dự báo có thể tăng lãi suất sớm hơn dự kiến ngay trong tuần này do tác động từ cuộc chiến tại Iran. Trong khi đó, Brazil có thể cắt giảm lãi suất, nhưng quyết định về mức độ cắt giảm đang bị chia rẽ sau khi một quan chức cho biết ngân hàng trung ương không thể phớt lờ hậu quả của chiến tranh.

Dòng vốn tìm nơi trú ẩn an toàn đang đẩy đồng đô la Mỹ và franc Thụy Sĩ lên cao, gây áp lực buộc Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ phải cứng rắn hơn trong các tuyên bố. Tại Indonesia, trợ cấp nhiên liệu có thể giảm bớt áp lực lạm phát nhưng tiềm ẩn rủi ro làm gia tăng thâm hụt ngân sách.

Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cảnh báo rằng nếu cuộc xung đột mới kéo dài, nó có khả năng ảnh hưởng đến tâm lý thị trường, tăng trưởng và lạm phát, đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà hoạch định chính sách. Bà kêu gọi các nhà hoạch định chính sách cần nghĩ đến những điều không tưởng và chuẩn bị sẵn sàng trong môi trường toàn cầu mới.