Lời nói đầu:Lạm phát Mỹ vọt lên đỉnh 3 năm giữa lúc Mỹ leo thang không kích Iran, đẩy giá dầu tăng vọt, chứng khoán lao dốc và vàng mất sức hấp dẫn trú ẩn an toàn. Thị trường toàn cầu chao đảo khi các tính toán rủi ro địa chính trị và chính sách tiền tệ đảo lộn hoàn toàn chỉ trong 24 giờ.
Chỉ trong một ngày, thị trường tài chính quốc tế hứng chịu cú sốc kép từ lạm phát Mỹ nóng nhất trong ba năm và căng thẳng địa chính trị leo thang dữ dội tại Trung Đông.

Lạm phát Mỹ chạm đỉnh 3 năm và phát ngôn gây chấn động từ Tổng thống Trump
Tâm điểm của phiên giao dịch đầu tiên dồn vào báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 của Mỹ, dữ liệu cho thấy lạm phát toàn phần đã tăng tốc lên mức cao nhất trong hơn ba năm, chính thức vượt qua ngưỡng 4%, một cột mốc tâm lý quan trọng gây thất vọng lớn trên Phố Wall. Nguyên nhân cốt lõi được giới phân tích tại TD Bank chỉ ra là do chi phí năng lượng và hàng hóa cốt lõi tăng mạnh, phản ánh những tác động dây chuyền ban đầu từ bất ổn tại Trung Đông.

Nguồn: CNBC
Chi tiết hơn, dữ liệu từ nhà kinh tế học Scott Grannis trên blog cá nhân nhấn mạnh rằng dù lạm phát có thể sẽ sớm hạ nhiệt trong các tháng tới, áp lực giá cả hiện tại vẫn đang bào mòn sức mua của người tiêu dùng. Trang ZeroHedge thậm chí còn giật tít mạnh mẽ hơn khi khẳng định “tiền lương thực tế của người Mỹ đang co lại” khi CPI chạm đỉnh 3 năm, phơi bày sự mong manh của sức khỏe tài chính hộ gia đình Mỹ.
Phản ứng của Trump trước dữ liệu này mới thực sự là cú sốc đối với tâm lý thị trường. Trong một thông điệp trên nền tảng Truth Social, nhà lãnh đạo Mỹ đã tuyên bố: “Tôi thích lạm phát” (I love the inflation).

Ảnh minh họa - Nguồn: MishTalk
Phát ngôn này ngay lập tức khuếch đại sự hoảng loạn, làm dấy lên lo ngại rằng chính quyền Trump sẵn sàng chấp nhận một môi trường giá cả leo thang trong bối cảnh cuộc chiến với Iran đang định hình lại dòng chảy năng lượng toàn cầu.
MishTalk trong bài phân tích của mình đã mô tả khoảnh khắc này là một cơn địa chấn kép khi “chiến tranh leo thang và thị trường chứng khoán lao dốc” cùng lúc. Thêm vào đó, một bài báo trên ZeroHedge đã đặt ra câu hỏi gai góc: “Nếu vàng không thể tăng giá lúc này, thì khi nào nó mới có thể?”, như một lời bình luận về sự bất lực của các kênh trú ẩn an toàn truyền thống trước sức mạnh của đồng USD và kỳ vọng lãi suất tiếp tục tăng.
Trên thực tế, đồng USD vẫn được hỗ trợ vững chắc trên ngưỡng 99.50, với phe mua chiếm ưu thế nhờ lo ngại lạm phát và rủi ro địa chính trị.
Dữ liệu vĩ mô ảm đạm từ Canada, Nhật Bản và Anh Quốc
Cùng thời điểm, dữ liệu kinh tế vĩ mô từ các nền kinh tế lớn khác cũng góp phần tạo nên bức tranh ảm đạm.
Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) đã quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách trong cuộc họp cùng ngày. Thống đốc Tiff Macklem trong cuộc họp báo sau đó lưu ý rằng lạm phát cơ bản vẫn ở mức cao, buộc ngân hàng phải cân bằng giữa rủi ro từ giá dầu tăng và căng thẳng thương mại. Đồng đô la Canada sau đó đã phục hồi nhẹ sau khi công bố quyết định và dữ liệu CPI trong nước, theo ghi nhận của Forex.com.

Nguồn: Forex.com, TradingView
Trong khi đó, khảo sát triển vọng kinh doanh quý 2 của Nhật Bản từ Bộ Tài chính nước này cho thấy niềm tin của các doanh nghiệp lớn đã suy yếu, và khảo sát thị trường nhà ở Anh của RICS cũng chỉ ra sự ổn định trở lại nhưng còn mong manh, một dấu hiệu cho thấy sự thận trọng bao trùm toàn cầu.
Địa chính trị bùng nổ: Iran đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz
Tuy nhiên, dòng chảy sự kiện sau đó đã nhanh chóng chuyển hướng từ kinh tế sang địa chính trị với tốc độ chóng mặt. Chỉ vài giờ sau dữ liệu CPI, căng thẳng Mỹ-Iran đã bùng phát dữ dội.
Trang Axios và Bloomberg đồng loạt đưa tin Tổng thống Trump đã triệu tập một cuộc họp khẩn tại Phòng Tình huống để thảo luận về các phương án tấn công Iran, trong đó có một kế hoạch được mô tả là “quy mô lớn và thời gian ngắn”. Lời đe dọa nhanh chóng trở thành hiện thực.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố trên X rằng Mỹ “có ý định tấn công mạnh mẽ Iran tối nay”. Lầu Năm Góc sau đó thông báo các cuộc không kích đã được tiến hành, tập trung vào các căn cứ hải quân và hệ thống phòng không của Iran gần eo biển Hormuz, theo các nguồn tin quân sự.
Đáng chú ý, các cuộc oanh tạc không chỉ giới hạn ở khu vực phía nam gần Hormuz mà còn mở rộng ra cả Tehran, hiện thực hóa lời cảnh báo cứng rắn của Hegseth. Trước đó, Tổng thống Iran cũng đã đe dọa sẽ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của đối phương, nhưng không ngăn được đòn đánh phủ đầu của Washington.
Quan trọng hơn, tờ Wall Street Journal tiết lộ rằng chỉ một tháng trước đó, ông Trump đã ra chỉ thị cho quân đội sẵn sàng thực hiện kế hoạch này, cho thấy đây không phải là một phản ứng bộc phát mà là một chiến dịch có tính toán từ trước.
Phản ứng từ Tehran cũng ngay lập tức và không kém phần leo thang. Hãng thông tấn AP đưa tin về một lệnh ngừng bắn mong manh đã đổ vỡ, và giao tranh ác liệt tiếp diễn. Các nguồn tin tình báo nguồn mở và truyền thông Trung Đông cho biết Iran đã đáp trả bằng các loạt tên lửa nhắm vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh.
Đáng chú ý, Kuwait đã phải tạm thời đóng cửa không phận do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Iran, trong khi Bahrain cũng kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn. Tên lửa Iran thậm chí còn vươn tới không phận Jordan, mở rộng phạm vi của cuộc xung đột ra ngoài khu vực Vùng Vịnh.
Đỉnh điểm của sự leo thang là tuyên bố từ Tehran về việc đóng cửa eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền, đe dọa trực tiếp đến tuyến vận tải năng lượng huyết mạch toàn cầu. Trang Bloomberg theo dõi lưu lượng tàu qua eo biển này xác nhận số lượng tàu chở dầu đã mỏng đi rõ rệt khi căng thẳng lên cao.

Nguồn: Bloomberg
Giữa những diễn biến hỗn loạn đó, một tia hy vọng về hạ nhiệt leo thang đã xuất hiện rồi lại vụt tắt.
Một số nguồn tin bao gồm cả Tổng thống Trump sau đó tuyên bố rằng ông đã nói chuyện trực tiếp với các quan chức Iran và Tehran đã yêu cầu Mỹ dừng các cuộc không kích để tiến tới đàm phán. Tuy nhiên, phía Iran gần như ngay lập tức phủ nhận mọi liên hệ, gọi đây là thông tin sai lệch.
Động thái này càng làm tăng thêm sự mơ hồ và bất trắc cho thị trường. Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) chính thức xác nhận đã “hoàn tất các cuộc không kích mới nhất” vào Iran, nhưng cũng cảnh báo về các đòn đánh tự vệ bổ sung, khép lại một đêm đầy biến động tại khu vực Vùng Vịnh.
Thêm vào đó, Lầu Năm Góc cho biết không có tàu chiến nào của Mỹ bị trúng đòn tại Hormuz, bác bỏ những tuyên bố ngược lại từ Tehran, và Tổng thống Trump tiếp tục cảnh báo Mỹ sẽ sớm giáng thêm những đòn mạnh vào Iran.
Thị trường châu Á lao dốc, chứng khoán công nghệ dẫn đầu đà sụt giảm
Hậu quả của chuỗi sự kiện này lên thị trường tài chính là rất rõ rệt và mang tính toàn cầu.
Thị trường chứng khoán châu Á trong phiên giao dịch tiếp theo ngày 11 tháng 6 đã đồng loạt lao dốc. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc, Hang Seng Tech của Hồng Kông, và chỉ số Đài Loan đều ghi nhận mức giảm trên 2%, dẫn đầu đà sụt giảm do lo ngại về sự gián đoạn công nghệ và năng lượng. Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 ban đầu giảm sâu trước khi phục hồi nhẹ nhờ kỳ vọng Mỹ kết thúc chiến dịch không kích, nhưng tâm lý vẫn cực kỳ mong manh.
Sàn giao dịch chứng khoán Singapore cũng rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 4 tuần. Một chỉ báo kỹ thuật đáng lo ngại khác là chỉ số Hang Seng đang tiến gần đến trạng thái “death cross”, báo hiệu đà giảm sâu hơn, trong khi chứng khoán Trung Quốc và Hồng Kông chịu sức ép kép từ đà bán tháo cổ phiếu công nghệ và căng thẳng Trung Đông.

Nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán tháo cổ phiếu châu Á trong đợt tăng giá năm 2026 - Nguồn: Bloomberg
Tại Phố Wall phiên liền trước, chỉ số S&P 500 và Dow Jones cũng đóng cửa gần mức thấp nhất ngày sau khi mở cửa tăng điểm, cho thấy mọi nỗ lực phục hồi đều bị bán mạnh. Cổ phiếu Oracle lao dốc sau khi công bố kết quả kinh doanh trái chiều, dù lợi nhuận vượt kỳ vọng nhưng kế hoạch chi tiêu cho trung tâm dữ liệu vượt dự báo và dự định huy động tới 40 tỷ USD nợ và vốn cổ phần trong năm tài khóa 2027 đã khiến nhà đầu tư hoảng sợ về chi phí đầu tư AI vượt tầm kiểm soát.

Nguồn: ZeroHedge
Cùng lúc, cổ phiếu SK Hynix hồi phục nhờ thông tin sẽ tăng gấp ba công suất wafer, nhưng tâm lý chung vẫn là sự e dè.
Dầu tăng vọt, vàng mất vai trò trú ẩn, tồn kho dầu Mỹ sụt giảm mạnh hơn dự báo
Trên thị trường hàng hóa, giá dầu thô Brent tăng vọt hơn 3% có thời điểm, vượt qua nỗi sợ hãi về suy thoái kinh tế. Các phân tích cho thấy dòng chảy dầu mỏ bị đe dọa nghiêm trọng, với ước tính hàng trăm tàu chở dầu bị mắc kẹt hoặc phải định tuyến lại. Đáng chú ý, dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho thấy tồn kho dầu thô nội địa giảm mạnh 7.23 triệu thùng, sâu hơn nhiều so với mức dự báo giảm 3 triệu thùng, càng thắt chặt nguồn cung vốn đã bị siết bởi khủng hoảng Hormuz.
Tổng thống Trump cũng tiết lộ về một sứ mệnh quân sự bí mật đã cho phép 200 tàu chở 100 triệu thùng dầu vượt qua eo biển này, một con số gây choáng váng nhưng cũng phần nào xoa dịu nỗi lo tắc nghẽn tuyệt đối. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể vẫn cực kỳ căng thẳng khi đường ống dẫn dầu Trans Mountain của Canada đã hoạt động hết công suất để bù đắp cho sự gián đoạn từ Hormuz, còn Trung Quốc thì đồng thời tăng cường tích trữ than khổng lồ do lo ngại an ninh năng lượng.
Trong khi giá dầu tăng vọt, các kim loại công nghiệp lại chịu áp lực ngược.
Giá đồng lao xuống mức thấp nhất ba tuần vì lo ngại về nhu cầu trong bối cảnh giao tranh lan rộng, và một “siết chặt kép” trong thị trường kim loại do chiến tranh Iran đã được ghi nhận. Trái lại, quặng sắt tỏ ra ít bị ảnh hưởng bởi xung đột Iran, nhưng dữ liệu tháng 5 từ Trung Quốc lại gây bối rối cho giới phân tích, theo nhận định của Reuters.
Giá vàng đã giảm phiên thứ ba liên tiếp, chạm đáy sáu tháng. Mốc tâm lý 4.000 USD/oz đang bị đe dọa nghiêm trọng, và phe bán vàng không chịu buông tha bất chấp căng thẳng địa chính trị.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Georgia đã mua thêm 100 triệu USD vàng như một phần của làn sóng tích trữ dự trữ toàn cầu, và ngân hàng DBS của Singapore công bố kế hoạch cung cấp vàng vật chất được mã hóa cho khách hàng cá nhân, cho thấy vàng vẫn giữ một vai trò thể chế nhất định.
Ngoại hối, trái phiếu và những gợn sóng từ chính sách tiền tệ toàn cầu
Thị trường ngoại hối cũng chứng kiến những biến động đáng kể. Đồng đô la Mỹ giữ vững vị thế nhờ vai trò trú ẩn an toàn và triển vọng lãi suất cao hơn, trong khi các đồng tiền hàng hóa như đô la Úc (AUD) tiếp tục lao dốc mạnh.
Phân tích từ Forex.com chỉ ra tỷ giá AUD/USD đã phá vỡ ngưỡng 0.70, với thị trường quyền chọn báo hiệu khả năng giảm sâu hơn nữa. Ngược lại, đồng franc Thụy Sĩ (CHF) lại mạnh lên bất chấp tâm lý ngại rủi ro gia tăng, cho thấy dòng tiền đang tìm đến những nơi trú ẩn thực sự an toàn.
Đồng yên Nhật (JPY) cũng ít biến động sau khi chạm đáy sáu tuần, với một diễn biến phụ gây chú ý: Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) Kazuo Ueda đã phải nhập viện vì nhiễm trùng nang gan được phát hiện trong một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, và sẽ vắng mặt trong cuộc họp chính sách quan trọng ngày 15-16 tháng 6. Phó Thống đốc Himino sẽ chủ trì cuộc họp với 8/9 thành viên hội đồng bỏ phiếu, trong khi ông Ueda sẽ gửi ý kiến bằng văn bản.

Nguồn: Bloomberg
Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2010, một thống đốc BoJ vắng mặt trong một cuộc họp đã được lên lịch, làm dấy lên những đồn đoán về sự gián đoạn trong điều hành chính sách tiền tệ. Cùng lúc, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Kihara bày tỏ hy vọng mạnh mẽ rằng các cuộc đụng độ gần đây giữa Mỹ và Iran sẽ không leo thang thêm nữa, đồng thời khẳng định việc ông Ueda nằm viện không ảnh hưởng đến sự phối hợp chính sách giữa chính phủ và ngân hàng trung ương.
Nhìn xa hơn, các chuyên gia từ ING, Scotiabank và Bloomberg đều có chung một nhận định rằng thị trường hiện đang bị chi phối bởi hai lực kéo đối nghịch: một bên là nguy cơ lạm phát đình trệ (stagflation) do giá dầu tăng và một bên là khả năng các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, sẽ phải mạnh tay thắt chặt hơn nữa.
Trên thị trường trái phiếu, cuộc đấu giá trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ vào ngày 10 tháng 6 đã đạt kết quả xuất sắc với lợi suất dừng thấp hơn kỳ vọng và nhu cầu nước ngoài tăng vọt, phản ánh dòng tiền tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trong bối cảnh hỗn loạn. Ngược lại, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) lại giảm nhẹ khi nhà đầu tư tiêu hóa thông tin về các cuộc không kích.

Nguồn: ZeroHedge
Trong khi đó, Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) cũng đang chịu áp lực khi việc tiếp tục tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát có nguy cơ gây ra khủng hoảng việc làm.
Thị trường mới nổi và bức tranh địa chính trị công nghệ đan xen
Thị trường mới nổi cũng không tránh khỏi vòng xoáy.
Các đồng tiền châu Á như nhân dân tệ Trung Quốc suy yếu do nhu cầu ngoại tệ theo mùa và căng thẳng địa chính trị, trong khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) ấn định tỷ giá tham chiếu USD/CNY ở mức 6.8150, cao hơn nhiều so với ước tính 6.7819.
Trái phiếu Indonesia tiếp tục bị bán tháo, niềm tin tiêu dùng Thái Lan giảm trong tháng 5, doanh số bán lẻ Indonesia tháng 4 lao dốc 3.7% so với cùng kỳ, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 5 năm 2023. Các bộ trưởng tài chính Đông Phi cũng phải công bố ngân sách trong bối cảnh chịu cú sốc chi phí từ Iran và gánh nặng nợ nần.
Bên cạnh những biến động tài chính thuần túy, một loạt các sự kiện chính trị và công nghệ đan xen càng làm dày thêm bức tranh bất ổn.
Các nước Liên minh châu Âu được cho là đang cân nhắc xé bỏ bộ máy ngoại giao chung của khối, trong khi Bắc Kinh bất ngờ hủy bỏ các cuộc đàm phán cấp cao với EU, gây thêm căng thẳng thương mại. Nga bắn hạ hơn 330 máy bay không người lái của Ukraine trong một đêm, và một đám cháy tại nhà máy lọc dầu Afipsky của Nga đã được dập tắt.
Tại Israel, nội các dự kiến phê duyệt kế hoạch tài trợ thành lập 61 khu định cư mới ở Bờ Tây, trong khi Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa cảnh báo về các cuộc tấn công từ Lebanon.
Về mặt công nghệ, cuộc chiến giá AI chính thức nổ ra khi OpenAI cân nhắc cắt giảm mạnh giá để giành khách hàng từ Anthropic, giữa lúc Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman lên kế hoạch gặp gỡ các lãnh đạo Samsung để thảo luận về việc áp dụng AI. Trong khi đó, đợt IPO của SpaceX đã được đăng ký quá mức (oversubscribed) hơn bốn lần, thu hút cả nhà đầu tư cá nhân Nhật Bản lẫn các quỹ châu Âu dù có những lo ngại về quản trị.
Một cổ phiếu dầu khí nhỏ là Battalion Oil (BATL) bất ngờ tăng vọt 57% trong phiên nhờ được coi là một kênh đầu cơ có hệ số beta dầu lên tới 2.5 lần trong bối cảnh giá dầu tăng phi mã.