Tin tức tổng hợp 08/07/2026: Mỹ không kích Iran, thu hồi quyền miễn trừ bán dầu

Thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu rung chuyển trong phiên giao dịch ngày thứ Tư sau khi quân đội Mỹ mở một đợt không kích mới nhằm vào các mục tiêu phòng không và bệ phóng vũ khí của Iran, đồng thời thu hồi quyền miễn trừ cho phép Tehran bán dầu ra toàn cầu.

Diễn biến này được kích hoạt chỉ vài giờ sau khi ba tàu thương mại, trong đó có một tàu chở khí đốt của Qatar và một tàu chở dầu thô của Saudi Arabia, bị tấn công ngay tại eo biển Hormuz.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ ra tuyên bố chính thức trên mạng xã hội X rằng lực lượng nước này “đã bắt đầu tiến hành một loạt đòn tấn công mạnh mẽ nhằm áp đặt tổn thất nặng nề cho hành vi nhắm mục tiêu và tấn công vào các tàu thương mại chở thủy thủ đoàn là dân thường vô tội trên tuyến đường biển quốc tế”.

Tuyên bố nhấn mạnh đòn đáp trả này là hậu quả trực tiếp của các cuộc tấn công nhằm vào ba tàu dân sự đang quá cảnh eo biển Hormuz, đồng thời mô tả hành động của Iran là “sự gây hấn không có căn cứ, nguy hiểm và vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn”.

Song song với hành động quân sự, chỉ vài giờ trước khi không kích diễn ra, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố quyết định chấm dứt miễn trừ trừng phạt cho phép Iran bán dầu sau ngày 7 tháng 7.

Động thái kép này phủ bóng đen lên thỏa thuận hòa bình tạm thời ký ngày 17 tháng 6, vốn cho phép Iran được xuất khẩu dầu trong 60 ngày để đổi lấy việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz và chấm dứt các hành vi thù địch.

Giới chức Mỹ cho biết Iran sẽ chỉ nhận được lợi ích từ thỏa thuận nếu thể hiện hành vi đúng mực, nhưng cũng xác nhận rằng các nhà đàm phán vẫn đang làm việc một cách thiện chí hướng tới một hiệp định cuối cùng, ngụ ý tiến trình hòa bình chưa hoàn toàn sụp đổ.

Phản ứng của Tehran ngay lập tức leo thang căng thẳng. Hãng thông tấn bán chính thức Mehr đưa tin nhiều tiếng nổ lớn đã vang lên gần một hòn đảo sát eo biển Hormuz trong lúc Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố Tehran sẽ có “hành động quyết đoán” đáp trả.

Iran cáo buộc chính hoạt động quân sự và việc thu hồi miễn trừ của Mỹ là hành vi vi phạm thỏa thuận song phương, trong khi trước đó cùng ngày họ vừa gửi thông điệp tới Tổ chức Hàng hải Liên Hợp Quốc khẳng định chủ quyền kiểm soát một phần tuyến đường thủy chiến lược này.

Dầu thô

Giá dầu Brent Biển Bắc tăng mạnh hơn 2%, có thời điểm chạm mức cao nhất trong ngày trên 76 USD/thùng sau khi vọt tới 2,8%. Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ cũng leo dốc 2,3%, giao dịch ở mức 72,03 USD/thùng.

Cú sốc địa chính trị này đã đảo ngược hoàn toàn cấu trúc thị trường, đẩy chênh lệch giá hợp đồng tương lai Brent từ trạng thái contango, tức giá giao sau cao hơn giá giao ngay, 25 cent vào đầu tuần sang trạng thái backwardation, tức giá giao ngay cao hơn, ở mức 23 cent vào sáng thứ Tư, một tín hiệu kỹ thuật cho thấy nguồn cung đang bị thắt chặt tức thời.

Giá khí đốt tự nhiên chuẩn châu Âu cũng nhảy vọt tới 4,9%, khi khoảng một phần năm nguồn cung khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu phải đi qua eo Hormuz và dòng chảy LNG gần như ngưng trệ sau vụ tấn công tàu chở khí Qatar.

Chứng khoán

Chỉ số chứng khoán châu Á Thái Bình Dương của MSCI giảm 0,2%, với chỉ số Topix của Nhật Bản mất 0,7% và ASX 200 của Australia lao dốc tới 1,2%. Ngược lại, chỉ số Hang Seng của Hồng Kông tăng 1,5% và Shanghai Composite của Trung Quốc nhích nhẹ 0,1%.

Hợp đồng tương lai S&P 500 gần như đi ngang trong khi Nasdaq 100 tăng 0,3%, hồi phục phần nào sau phiên bán tháo mạnh hôm thứ Ba khiến chỉ số Nasdaq 100 mất tới 1,8% và nhóm cổ phiếu bán dẫn lao dốc hơn 4%. Giới đầu tư một lần nữa buộc phải chuyển hướng tập trung từ câu chuyện trí tuệ nhân tạo sang các rủi ro địa chính trị.

Nick Twidale, Giám đốc phân tích thị trường tại AT Global Markets, bình luận: “Sau khi tâm lý thị trường bị chi phối bởi các tin tức về AI và công nghệ suốt vài tuần qua, nhà đầu tư giờ đây buộc phải quay lại tập trung vào căng thẳng địa chính trị. Yếu tố này sẽ chi phối tâm lý thị trường, đặc biệt nếu chúng ta chứng kiến sự leo thang hơn nữa trong những phiên tới”.

Vàng

Vàng giao ngay dao động quanh ngưỡng 4.100 USD/ounce, gần như đi ngang sau khi giảm tới 1,4% trong phiên trước đó. Áp lực giảm giá lên kim loại quý bắt nguồn từ triển vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể duy trì lãi suất cao lâu hơn, thậm chí tăng lãi suất phòng ngừa, để chế ngự lạm phát nếu giá năng lượng neo cao.

Nguồn: Bloomberg

Sean Keane, Giám đốc chiến lược châu Á Thái Bình Dương tại JB Drax Honore, nhận định: “Ở góc độ cận biên, sự tăng vọt của giá dầu và việc thu hồi miễn trừ dầu của Iran củng cố lập luận cho các ngân hàng trung ương thực hiện các đợt tăng lãi suất phòng ngừa do rủi ro dai dẳng về vòng xoáy lạm phát thứ hai đang hình thành”.

Đồng USD cũng mạnh lên, với chỉ số Bloomberg Dollar Spot Index tăng 0,1%, trong khi đồng yên Nhật trượt giá 0,2% xuống 162,40 yên đổi một USD.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm ổn định ở mức 4,55%, song lợi suất trái phiếu Australia kỳ hạn 10 năm tăng tới sáu điểm cơ bản lên 4,88% và lợi suất Nhật Bản cũng nhích 1,5 điểm cơ bản.

Cập nhật mới nhất từ phía doanh nghiệp

Trung Quốc, thông qua ngân hàng trung ương, tiếp tục mua vàng trong tháng Sáu, đánh dấu chuỗi mua vào dài nhất kể từ ít nhất năm 2015, cho thấy cam kết đa dạng hóa dự trữ bất chấp biến động giá gần đây.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Meta Platforms trình làng mô hình tạo ảnh AI mới đầu tiên kể từ khi tái cấu trúc phòng thí nghiệm dưới thời Giám đốc AI Alexandr Wang cách đây một năm.

Cùng lúc, Microsoft bắt đầu thay thế các mô hình từ OpenAI và Anthropic bằng chính các mô hình nội bộ trong những sản phẩm như Excel và Outlook nhằm cắt giảm chi phí.

Trong khi đó, theo Reuters, DeepSeek của Trung Quốc đang tự phát triển chip riêng để vận hành các hệ thống AI.

SK Hynix cũng ghi nhận đợt chào bán cổ phiếu trị giá 28 tỷ USD tại Mỹ đang bị đặt mua vượt mức nhiều lần trước ngày định giá vào thứ Năm.

Crypto

Giữa muôn vàn biến động, Bitcoin tiếp tục suy yếu, giảm 1,2% xuống 62.899,4 USD, trong khi Ether mất tới 1,9% còn 1.749,56 USD, cho thấy dòng tiền vẫn ưu tiên tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống hơn trong bối cảnh bất ổn gia tăng.

Các thông tin chính trị bên lề

Trên thực tế, dòng chảy tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đã bắt đầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau ngày chứng kiến khối lượng sự cố lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Dữ liệu theo dõi tàu biển vào sáng thứ Tư cho thấy chỉ có một số ít tàu chở dầu dám mạo hiểm quá cảnh, chủ yếu là các siêu tàu chở dầu đầy tải đi theo hành lang sát bờ biển Oman, tuyến đường do quân đội Mỹ hỗ trợ. Sáu siêu tàu chở dầu được ghi nhận đang bắt đầu hoặc hoàn tất hành trình qua eo biển, hầu hết đều tắt thiết bị phát tín hiệu nhận dạng trong bóng tối để đảm bảo an toàn.

Nguồn: Bloomberg

Ngược lại, phía bờ biển Iran hầu như không có hoạt động tàu chở dầu xuất khẩu đáng kể nào. Công ty tư vấn rủi ro hàng hải Marisks cảnh báo trong một ghi chú gửi khách hàng: “Trong thời gian tới, hoạt động di chuyển của tàu chở dầu sẽ phản ánh môi trường an ninh hiện hành nhiều hơn là các cam kết hàng hóa truyền thống”. Lực lượng hải quân trong khu vực đã nâng mức đe dọa lên “nghiêm trọng”.

Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Tác chiến Hải quân Mỹ, tiết lộ Iran đã thả thủy lôi trên eo biển nhằm điều hướng tàu bè đi về phía lãnh hải của họ. “Người Iran quyết tâm thể hiện rằng họ đang kiểm soát eo biển và cách duy nhất để đi qua an toàn là phải đi theo tuyến phía bắc”, bà Claire McCleskey, đồng sáng lập công ty tư vấn tuân thủ trừng phạt Clarity Compliance Consulting kiêm cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, phân tích.

Dù căng thẳng leo thang chóng mặt, một số chuyên gia vẫn cho rằng phản ứng của thị trường có thể chỉ mang tính tạm thời.

Bà Carolyn Kissane, Phó trưởng khoa tại Trung tâm Các vấn đề Toàn cầu thuộc Đại học New York, nhận định mức tăng của giá dầu sẽ không kéo dài trừ khi có thêm các cuộc tấn công mới. “Hành động của Mỹ gửi đi tín hiệu tới Iran rằng họ không thể hành động mà không phải chịu hậu quả, tránh nguy cơ quay trở lại trạng thái thù địch toàn diện. Đây chính là trạng thái bình thường mới: một lệnh ngừng bắn không thực sự là ngừng bắn, và chúng ta sẽ chứng kiến những đợt leo thang kiểu này định kỳ. Thị trường đang dần quen với điều đó”.

Trong một diễn biến khác, Qatar cho biết vòng đàm phán tiếp theo sẽ được lên lịch ngay sau khi nghi lễ an táng cựu Lãnh tụ tối cao Iran kết thúc. Tuy nhiên, David Schenker, cựu quan chức phụ trách Trung Đông dưới thời Tổng thống Trump và hiện là nghiên cứu viên tại Viện Chính sách Cận Đông Washington, tỏ ra bi quan: “Đây là biểu hiện cho sự thất vọng của chính quyền. Kỳ vọng Iran sẽ tuân thủ thỏa thuận là quá lạc quan. Đây là một cuộc chiến đang kéo dài”.

Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group và là cựu quan chức Nhà Trắng, nhấn mạnh thông điệp thị trường cần tiếp nhận: “Việc thu hồi miễn trừ là một tín hiệu gửi tới thị trường vốn đang chủ quan rằng lệnh ngừng bắn có thể không bền vững và chắc chắn như suy nghĩ. Thị trường còn nhiều rủi ro cần định giá lại”.