Mỹ giành quyền kiểm soát 65 tỷ thùng dầu Venezuela trong thỏa thuận 100 năm, nắm 35% cổ phần

Ngày 31/8 (giờ địa phương), Nhà Trắng lần đầu tiên công bố chi tiết thỏa thuận dầu mỏ với Venezuela, được hai bên thống nhất vài ngày trước đó, theo thông tin từ Hãng tin AP và Reuters. Thỏa thuận được Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi là “thỏa thuận dầu mỏ lớn nhất lịch sử”.

Theo các điều khoản được công bố, Mỹ sẽ lập một liên doanh tư nhân mới với tập đoàn North American Blue Energy Partners (NABEP). NABEP trước đây thuộc sở hữu của trùm dầu mỏ Mỹ Harry Sargeant, hiện do doanh nhân người Venezuela Alejandro Betancourt kiểm soát. Đây là nhà khai thác dầu mỏ lớn thứ hai tại Venezuela, chỉ sau tập đoàn Chevron của Mỹ.

Trong liên doanh này, Văn phòng Vốn chiến lược thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ giữ 35% cổ phần, đồng nghĩa Lầu Năm Góc sẽ trực tiếp là chủ sở hữu một phần công ty dầu. Ngoài ra, Washington thông qua Bộ Ngoại giao sẽ được bảo đảm mua 20% sản lượng liên doanh theo giá vốn và có quyền ưu tiên mua trước đối với 80% sản lượng còn lại. Thỏa thuận còn quy định Chính phủ Mỹ có quyền phủ quyết đối với hội đồng quản trị NABEP, đa số thành viên hội đồng này phải là công dân Mỹ. Nhà Trắng khẳng định thỏa thuận chịu sự điều chỉnh của luật pháp Mỹ và thuộc thẩm quyền tòa án Mỹ, đồng thời tuyên bố toàn bộ được thực hiện “với chi phí bằng 0” từ ngân sách. Văn kiện do Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Ngoại trưởng Marco Rubio ký.

Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez sẽ trao cho NABEP quyền khai thác trong thời hạn 100 năm đối với 17 mỏ dầu khí tại nước này, với trữ lượng đã được xác minh khoảng 65 tỷ thùng, trong đó 14 hợp đồng là cấp mới. Đáng chú ý, gần một nửa các mỏ được cấp mới cho NABEP đều từng do Trung Quốc và Nga vận hành. Hai quan chức Mỹ giấu tên chia sẻ với Reuters rằng có 5 mỏ từng do các công ty Trung Quốc vận hành, bao gồm China Concord Resources (bị Mỹ trừng phạt năm 2019), Sinopec và Tập đoàn Dầu mỏ Quốc gia Trung Quốc (CNPC), và 1 mỏ do một công ty Nga vận hành. Ngoài ra, 3 mỏ khác do những người có liên kết với cựu Tổng thống Nicolás Maduro nắm giữ, bao gồm các chi nhánh của Alex Saab, một cộng sự thân cận của Maduro hiện bị Mỹ giam giữ, và một mỏ được liên kết với cháu trai của vợ Maduro, Cilia Flores.

“Chúng tôi đã mở cửa thị trường Mỹ cho số dầu trước đây vẫn thường chảy sang Trung Quốc”, một quan chức Mỹ giấu tên tuyên bố. Trong thông cáo xác nhận thỏa thuận, ông Betancourt tuyên bố Venezuela “được ban tặng nguồn tài nguyên dồi dào” và thương vụ này sẽ giải phóng tiềm năng đó “vì lợi ích lớn của cả người Venezuela lẫn người Mỹ”. NABEP cam kết đầu tư 100 tỷ USD để xây dựng cơ sở hạ tầng dầu khí mới, tạo ra hàng nghìn việc làm và thúc đẩy tái thiết nền kinh tế Venezuela.

Dù hào nhoáng trên giấy tờ, thỏa thuận vẫn vấp phải sự hoài nghi từ giới doanh nghiệp và chính khách Mỹ. Để nâng sản lượng Venezuela, Washington cần các tập đoàn lớn, nhưng ExxonMobil và ConocoPhillips, những tập đoàn đã rời Venezuela từ năm 2007 do làn sóng quốc hữu hóa, vẫn cho rằng điều kiện bảo đảm pháp lý và tính bất khả xâm phạm của hợp đồng chưa được đáp ứng. Nhiều nguồn tin trong ngành lo ngại việc Bộ Quốc phòng Mỹ trực tiếp nắm quyền kiểm soát liên doanh sẽ đẩy các công ty dầu mỏ Mỹ vào thế cạnh tranh với chính phủ Mỹ tại Venezuela. Thượng nghị sĩ Jack Reed gọi động thái này là “sự lạm dụng quyền lực trắng trợn” và yêu cầu chính quyền giải thích cơ sở pháp lý.

Chính ông Trump cũng thừa nhận giá xăng chưa thể giảm ngay, nhưng bày tỏ niềm tin kết quả cụ thể sẽ đến trong 2 năm - thời điểm ông chuẩn bị kết thúc nhiệm kỳ. Giá xăng Mỹ hiện ở mức trung bình 4,08 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít), tăng 28% sau một năm do xung đột với Iran, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ AAA. Nhà Trắng cho rằng việc xây dựng thêm các nhà máy lọc dầu và mở rộng công suất hiện có sẽ giúp giảm giá về lâu dài.