Một chiến thắng áp đảo của đảng LDP sẽ có ý nghĩa như thế nào cho đồng Yên, trái phiếu và kinh tế?

Cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản ngày 8/2/2026 được dự báo sẽ mang lại chiến thắng vang dội cho đảng Dân chủ Tự do (LDP) dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi, mở ra một chương mới với những chính sách táo bạo nhưng cũng đặt ra những thách thức to lớn cho nền tài chính công, thị trường trái phiếu và sự ổn định của đồng Yên.

Một cuộc đặt cược cao và kỳ vọng về siêu đa số

Thủ tướng Sanae Takaichi, nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử hiện đại Nhật Bản, đã có một quyết định mang tính bước ngoặt khi giải tán Hạ viện chỉ vỏn vẹn ba tháng sau khi nhậm chức vào tháng 10/2025. Đây là một nước đi chính trị mạo hiểm nhằm biến sự ủng hộ cá nhân cao ngất ngưởng, với tỷ lệ tán thành nội các lên tới khoảng 70% trong những tháng đầu tiên, thành một thế đa số vững chắc tại cơ quan lập pháp.

Bà Takaichi kế thừa một đảng cầm quyền đang khủng hoảng sau thời người tiền nhiệm Shigeru Ishiba, khi LDP mất lòng dân vì khủng hoảng chi phí sinh hoạt và hàng loạt bê bối quỹ chính trị. Một chiến thắng áp đảo sẽ được bà diễn giải như sự ủy thác rõ ràng từ cử tri để thúc đẩy mạnh mẽ nghị trình chính sách kế thừa từ cố Thủ tướng Shinzo Abe, bao gồm các chính sách kinh tế vĩ mô kích thích và đường lối ngoại giao tập trung vào Nhật Bản.

Theo các cuộc thăm dò mới nhất từ các tổ chức như Asahi Shimbun và ING, LDP dự kiến không chỉ vượt xa ngưỡng đa số đơn giản là 233 ghế, so với 198 ghế hiện tại, mà liên minh cầm quyền cùng với Đảng Sáng tạo Nhật Bản (Nihon Ishin no Kai) có thể tiến sát mốc 300 ghế. Ngược lại, liên minh đối lập chính - Centrist Reform Alliance - được dự báo sẽ mất gần một nửa số ghế hiện có.

Nếu đạt được cái gọi là “siêu đa số”, chính phủ của bà Takaichi sẽ có quyền lực lập pháp đáng kể, thậm chí có thể thông qua luật mà không cần sự đồng thuận đầy đủ từ Thượng viện, mang lại sự ổn định chính trị hiếm có cho một quốc gia thường xuyên thay đổi lãnh đạo trong những năm gần đây.

Chính sách tài khóa: Sự cân bằng mong manh giữa giảm thuế và bền vững ngân sách

Trọng tâm tranh cử và cũng là điểm gây lo ngại nhất cho thị trường chính là kế hoạch tài khóa. Áp lực từ cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt là rất lớn. Lạm phát đã duy trì trên 2% kể từ tháng 4/2022, trong khi tiền lương thực tế tăng trưởng chậm hơn.

Giá gạo, mặt hàng thiết yếu, từng tăng vọt gần 100% vào giữa năm 2025, và để ứng phó với tình hình, LDP đã cam kết cắt giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm từ mức 8% hiện tại xuống 0% trong hai năm, một biện pháp được ước tính có thể làm giảm chỉ số giá tiêu dùng khoảng 1 điểm phần trăm. Tuy nhiên, chi phí cho khoản cắt giảm này là cực kỳ đắt đỏ, lên tới 5 nghìn tỷ Yên mỗi năm, tương đương 6% tổng thu ngân sách từ thuế.

Sau những biến động trên thị trường trái phiếu, giọng điệu của bà Takaichi đã trở nên thận trọng hơn. Bà tránh đề cập đến thời điểm cụ thể thực hiện và chuyển sang nhấn mạnh “tài chính công có trách nhiệm và chủ động”, đồng thời chỉ hứa hẹn sẽ “đẩy nhanh thảo luận”.

Sự điều chỉnh này cho thấy nhận thức về rủi ro từ thị trường. Dù vậy, với một thế đa số mạnh mẽ, việc đẩy nhanh các cuộc thảo luận về cắt giảm thuế là điều khó tránh khỏi. Điều đáng chú ý là các đảng đối lập cũng ủng hộ chính sách tài khóa mở rộng hơn, thậm chí còn đề xuất bãi bỏ hoàn toàn thuế thực phẩm. Do đó, một nghị quyết cuối cùng có thể sẽ mang tính cân bằng hơn.

Để tài trợ cho các chương trình chi tiêu lớn và giảm thuế mà không làm bùng nổ thâm hụt, chính phủ Takaichi có thể phải tìm đến những nguồn lực sáng tạo. Một khả năng được các chuyên gia tại ING đề cập là lợi nhuận từ việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) bán các tài sản như ETF.

Với việc chỉ số Nikkei 225 đã tăng gấp 5 lần kể từ năm 2010, việc bán các gói ETF có giá trị 330 tỷ Yên có thể mang về khoản lợi nhuận lên tới 1.7 nghìn tỷ Yên cho chính phủ. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp cơ bản cho bài toán tài khóa lâu dài của một quốc gia có tỷ lệ nợ công trên GDP cao nhất thế giới, ở mức 237%.

Thị trường trái phiếu chính phủ (JGBs): Áp lực tăng lãi suất trong hành trình 'trở lại bình thường'

Thị trường trái phiếu Nhật Bản đang đứng trước một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc, được dự báo sẽ chứng kiến lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên mức 3.0% vào cuối năm 2027 theo dự báo của ING. Có hai động lực chính cho xu hướng này.

Thứ nhất là kỳ vọng lạm phát ổn định ở mức 2% đang dần hình thành, được củng cố bởi tình trạng thiếu hụt lao động cơ cấu và tăng trưởng tiền lương vững chắc. Các cuộc đàm phán lương mùa xuân trong ba năm qua liên tục đạt mức tăng trên 4-5%, và năm nay được kỳ vọng vượt 5%.

Thứ hai là quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ từ từ của BoJ. Ngân hàng Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tiếp tục lộ trình nâng lãi suất chính sách, với dự báo tổng cộng 75 điểm cơ bản vào cuối năm 2027, đồng thời giảm dần việc mua trái phiếu thông qua chương trình nới lỏng định lượng (QT).

Khi ngân hàng trung ương rút lui với tư cách là người mua lớn nhất, cán cân cung-cầu trên thị trường sẽ thay đổi, tạo ra áp lực tăng lãi suất cơ bản. Thống đốc BoJ Kazuo Ueda đã nhấn mạnh cách tiếp cận “linh hoạt” đối với hoạt động thị trường, cho thấy ngân hàng này sẽ không cản trở xu hướng tăng lãi suất tự nhiên mà chỉ can thiệp để kiểm soát sự biến động quá mức.

Tuy nhiên, lộ trình này có thể gặp phải sức ép trái chiều từ chính sách tài khóa mở rộng. Các gói chi tiêu lớn và cắt giảm thuế của chính phủ Takaichi có thể làm trầm trọng thêm mối lo ngại về tính bền vững của nợ công, từ đó đẩy lãi suất đòi hỏi của nhà đầu tư lên cao hơn nữa.

Một số tổ chức như BNP Paribas cảnh báo rằng chính sách tài khóa mở rộng thậm chí có thể buộc BoJ phải tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến để chống lại áp lực lạm phát và sự suy yếu của đồng Yên.

Đồng Yên yếu và cuộc chiến can thiệp ngoại hối

Đồng Yên tiếp tục là tâm điểm dễ bị tổn thương nhất, một chiến thắng áp đảo của LDP, được xem như nhiên liệu cho “giao dịch Takaichi”, có khả năng đẩy cặp tỷ giá USD/JPY một lần nữa tiến sát hoặc vượt qua ngưỡng tâm lý quan trọng 160-162. Các yếu tố cơ bản vẫn nghiêng về hướng này: chênh lệch lãi suất thực âm sâu tại Nhật Bản, những thách thức tài khóa gia tăng, và sự ưa chuộng của nhà đầu tư toàn cầu đối với đồng Đô la Mỹ.

Các nhà chức trách Tokyo đã nhiều lần thể hiện sự không thoải mái với mức tỷ giá này, bởi dù có lợi cho xuất khẩu, nó làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt thông qua việc đẩy giá nhập khẩu lên cao. Do đó, khả năng can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối của Bộ Tài chính Nhật Bản ở các mức này là rất cao. Tuy nhiên, hiệu quả của các đợt can thiệp trong giai đoạn này có thể bị hạn chế.

Đợt can thiệp thành công vào tháng 7/2024 diễn ra trong bối cảnh lý tưởng: thị trường đầu cơ đang ở vị thế “short” Yên cực độ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chuẩn bị bắt đầu một chu kỳ cắt giảm lãi suất mạnh mẽ. Nhưng hiện tại, bối cảnh đã thay đổi đáng kể.

Vị thế đầu cơ “short” Yên không còn quá cực đoan như năm 2024, và với lãi suất Fed hiện ở mức 3.75% - gần với mức được coi là trung lập, triển vọng về một đợt cắt giảm lãi suất sâu và nhanh của Mỹ là khá thấp. Thiếu đi sự hỗ trợ từ các yếu tố cơ bản này, mọi đợt can thiệp có nguy cơ chỉ là giải pháp tạm thời.

Dự báo từ các tổ chức tài chính lớn phản ánh một viễn cảnh đầy thách thức cho đồng Yên. ING dự báo USD/JPY có thể dao động trong khoảng 155-160 trong nửa đầu năm 2026, trước khi áp lực từ việc Fed cắt giảm lãi suất dự kiến 50 điểm cơ bản có thể kéo tỷ giá về mức 150 vào cuối năm.

Tuy nhiên, các dự báo khác còn bi quan hơn, J.P. Morgan thậm chí nhìn thấy khả năng USD/JPY chạm mức 164 vào cuối năm 2026. Điều này cho thấy giới chức Nhật Bản có thể phải chuẩn bị cho một cuộc chiến can thiệp dai dẳng và kéo dài suốt cả năm, với quy mô có thể tương đương hoặc vượt quá 100 tỷ Đô la Mỹ đã được bán ra trong đợt can thiệp năm 2024.

Đi trên dây giữa bình thường hóa và ổn định tài chính

BoJ đang đối mặt với một nhiệm vụ vô cùng phức tạp trong nhiệm kỳ của Thống đốc Kazuo Ueda. Một mặt, ngân hàng này có nhiệm vụ tiếp tục dẫn dắt nền kinh tế thoát khỏi tư duy giảm phát đã ăn sâu bám rễ trong nhiều thập kỷ, thông qua việc thực hiện lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ một cách từ từ và có thể dự đoán được. Mặt khác, họ phải đối phó với làn sóng bất ổn tiềm tàng từ phía chính sách tài khóa mở rộng của chính phủ Takaichi.

Quyết định then chốt tiếp theo của BoJ sẽ được đưa ra vào khoảng tháng 6/2026, khi ngân hàng này có đủ dữ liệu để đánh giá tác động của làn sóng điều chỉnh giá hàng loạt vào tháng 4 và kết quả cuối cùng của các cuộc đàm phán lương mùa xuân.

Nếu dữ liệu cho thấy một vòng xoáy giá - lương đã thực sự được thiết lập vững chắc, BoJ có thể sẽ tự tin hơn để thực hiện bước tăng lãi suất tiếp theo. Tuy nhiên, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chi tiêu của chính phủ đang làm bùng phát áp lực lạm phát hoặc gây ra sự hỗn loạn trên thị trường trái phiếu chính phủ, BoJ có thể buộc phải điều chỉnh lộ trình, cân nhắc giữa việc tăng lãi suất sớm hơn để bảo vệ đồng Yên và kiềm chế lạm phát, hoặc duy trì chính sách nới lỏng lâu hơn để hỗ trợ ổn định thị trường tài chính.

Lời nhấn mạnh của Thống đốc Ueda về cách tiếp cận “linh hoạt” và “linh hoạt” đối với hoạt động thị trường trái phiếu cho thấy ưu tiên hàng đầu của BoJ trong giai đoạn này là tránh một đợt biến động mạnh hoặc sự sụp đổ thanh khoản trên thị trường trái phiếu chính phủ, huyết mạch của hệ thống tài chính Nhật Bản.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa BoJ và Bộ Tài chính sẽ là yếu tố then chốt để định hình một quá trình “trở lại bình thường” có thể kiểm soát được.

Kết luận

Chiến thắng được dự báo của LDP trong cuộc bầu cử ngày 8/2 sẽ khép lại giai đoạn bất ổn chính trị ngắn nhưng mở ra một chương mới đầy thử thách cho kinh tế vĩ mô Nhật Bản. Chính phủ của Thủ tướng Takaichi sẽ có thêm sức mạnh để thúc đẩy các chính sách kích thích nhằm xoa dịu áp lực chi phí sinh hoạt, nhưng cũng phải đối mặt với ánh mắt hoài nghi ngày càng tăng từ thị trường tài chính về tính bền vững của các chính sách đó.

Hành trình “trở lại bình thường” - với lạm phát ổn định, lãi suất dương và đồng tiền ổn định, vẫn còn ở phía trước, và sẽ đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng chưa từng có giữa chính sách tài khóa mở rộng và chính sách tiền tệ thắt chặt từ từ. Trong ngắn hạn, các nhà đầu tư cần chuẩn bị cho một giai đoạn áp lực gia tăng lên lợi suất trái phiếu chính phủ và những đợt can thiệp bền bỉ nhằm bảo vệ đồng Yên khỏi những đợt suy yếu quá mức, với ngưỡng 160 USD/JPY sẽ tiếp tục là một điểm nóng của thị trường tài chính toàn cầu.