CME lại tạm dừng giao dịch kim loại khiến thị trường Bạc rung chuyển trước First Notice Day

Vào lúc 12 giờ 11 phút trưa ngày 25 tháng 2 năm 2026 theo giờ Chicago, Trung tâm Chỉ huy Toàn cầu của Tập đoàn CME ghi nhận một bất thường. Bốn phút sau, toàn bộ giao dịch hợp đồng tương lai và quyền chọn đối với kim loại và khí tự nhiên trên hệ thống Globex chính thức bị dừng lại. Khí tự nhiên được khôi phục hoạt động vào lúc 12 giờ 50 phút cùng ngày, nhưng mảng kim loại vẫn chìm trong trạng thái đóng băng không rõ thời điểm mở cửa trở lại. Thông báo ngắn gọn từ sàn chỉ có hai từ quen thuộc: sự cố kỹ thuật.

Hậu quả ngay lập tức là toàn bộ lệnh trong ngày và lệnh tốt đến ngày bị hủy bỏ. Chỉ những lệnh tốt đến hủy đã được xác nhận trước đó mới còn hiệu lực. Giới đầu tư theo dõi sát thị trường bạc không thể không đặt dấu hỏi về thời điểm của sự cố lần này. Nó diễn ra đúng 48 giờ trước Ngày thông báo đầu tiên của hợp đồng bạc kỳ hạn tháng Ba, thời điểm quan trọng khi các nhà đầu tư nắm giữ hợp đồng phải đưa ra quyết định có yêu cầu nhận bạc vật chất hay không.

Đây không phải lần đầu tiên hạ tầng của sàn giao dịch phái sinh lớn nhất thế giới gặp trục trặc vào một thời điểm nhạy cảm. Ngày 27 và 28 tháng 11 năm 2025, thị trường phái sinh toàn cầu từng đóng băng suốt hơn 10 giờ, ảnh hưởng đến hàng nghìn tỷ đô la giá trị hợp đồng. Nguyên nhân sau đó được xác định là sự cố hệ thống làm mát tại trung tâm dữ liệu CyrusOne CHI1 ở Aurora, bang Illinois. Cơ sở này từng thuộc sở hữu của CME trước khi được bán vào năm 2016 và sau đó được thuê lại để vận hành.

Nhiệt độ bên trong trung tâm dữ liệu đã tăng vọt vượt mức 100 độ F dù bên ngoài trời đang lạnh giá, CyrusOne sau đó thừa nhận đây là lỗi con người khi nhân viên và nhà thầu không thực hiện đúng quy trình xả nước tháp làm mát trước đợt lạnh. Sự cố bắt đầu từ 3 giờ 40 phút sáng ngày 27 tháng 11, có dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng không được xử lý kịp thời. CME sở hữu trung tâm dự phòng tại New York nhưng quyết định không kích hoạt vì tin rằng vấn đề sẽ nhanh chóng được khắc phục.

Kết quả là gián đoạn kéo dài hơn dự kiến, và nhiều chuyên gia gọi đây là ví dụ điển hình về rủi ro khi quản trị, cơ chế chuyển tiếp và kỹ thuật môi trường không đồng bộ. Sau sự cố năm 2025, CyrusOne đã tuyên bố nâng cấp năng lực làm mát dự phòng, dù vậy, sự kiện ngày 25 tháng 2 năm 2026 lại một lần nữa khiến thị trường đặt ra những câu hỏi cũ về độ tin cậy của hạ tầng giao dịch lớn nhất thế giới.

Trong lúc giao dịch kim loại trên CME đóng băng, thị trường vật chất tại châu Á vẫn vận hành và phản ánh một thực tế khắc nghiệt. Sàn giao dịch tương lai Thượng Hải mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán và giá bạc lập tức tăng vọt lên khoảng 102 đô la Mỹ mỗi ounce. Mức này cao hơn khoảng 16% so với giá spot phương Tây đang giao dịch quanh 90,96 đô la, với mức tăng 4,19% trong ngày. Tỷ lệ vàng trên bạc do đó thu hẹp xuống còn 57,06.

Giá tham chiếu buổi sáng của bạc SMM số 1 tại Thượng Hải đạt 8.041 nhân dân tệ mỗi kg khiến mức phí premium trở nên khó giao dịch vì người mua hạ nguồn tỏ ra thận trọng trước vùng giá cao, nhưng chênh lệch vẫn duy trì. Tồn kho bạc tại Thượng Hải đã giảm xuống chỉ còn 318 tấn.

Trong tháng Hai, sàn này đã phải hạn chế khoảng 23 tài khoản do vượt giới hạn vị thế trong ngày, một tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý Trung Quốc đang theo dõi chặt chẽ diễn biến siết chặt nguồn cung theo thời gian thực. Bối cảnh này càng được củng cố khi Bắc Kinh từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 đã chính thức đưa bạc vào danh sách kiểm soát xuất khẩu các khoáng sản chiến lược.

Khi giá bạc vật chất tại quốc gia tiêu thụ lớn nhất thế giới đắt hơn 16% so với mức định giá trên thị trường giấy tờ phương Tây, và khi sàn giao dịch phương Tây lại đang không hoạt động, hệ thống giá giấy tờ đang tự phơi bày khoảng cách ngày càng lớn với thực tế cung cầu vật chất. Các cảnh báo về sự bất ổn này đã xuất hiện trước đó, Goldman Sachs từ đầu năm đã lưu ý rằng biến động cực độ sẽ còn kéo dài do thanh khoản ở London suy giảm và dòng chảy kim loại bị xáo trộn bởi các chính sách thuế quan cũng như kiểm soát xuất khẩu từ các nền kinh tế lớn.

Câu chuyện phía sau những con số này càng trở nên căng thẳng khi nhìn vào cấu trúc thị trường hiện tại. Tồn kho bạc đăng ký trên COMEX, phần thực sự có thể sử dụng để giao hàng cho các hợp đồng tương lai, hiện chỉ còn khoảng 88,2 triệu ounce. Tổng tồn kho trên sàn đạt khoảng 366 triệu ounce, nhưng phần còn lại thuộc loại eligible chưa được cam kết giao, nếu so với mức 346 triệu ounce năm 2020, tồn kho đăng ký đã giảm khoảng 75% trong năm năm qua, với tốc độ rút ròng trung bình khoảng 20 triệu ounce mỗi tháng.

Trong khi đó, lượng hợp đồng mở trên thị trương tương đương khoảng 240 triệu ounce, nghĩa là lượng yêu cầu bằng giấy tờ đã gấp gần ba lần lượng bạc đăng ký sẵn sàng để giao. Một số ước tính độc lập cho thấy cam kết cho hợp đồng tháng Ba có thể vượt 400 triệu ounce, trong khi lượng đăng ký chỉ khiêm tốn ở mức 88 triệu ounce. Tỷ lệ bao phủ, tính bằng bạc đăng ký chia cho tổng ounce lãi mở, do đó chỉ ở mức 0,14, thuộc nhóm thấp nhất trong lịch sử theo dõi.

Yêu cầu ký quỹ tăng lên 18% trong bối cảnh giá đang trên đà phục hồi đã tạo ra sức ép đặc biệt lên các vị thế bán khống. Các ngân hàng lớn và nhà sản xuất thực sự nắm giữ kim loại vật chất có thể duy trì vị thế của mình. Nhưng những vị thế bán khống không có bạc thực lại đang rơi vào thế kẹt giữa hai lựa chọn tồi tệ, họ buộc phải hoặc mua lại hợp đồng để đóng vị thế, hành động sẽ đẩy giá lên cao hơn nữa, hoặc cố gắng tìm kiếm nguồn bạc vật chất trong một thị trường nơi nguồn cung đã trở nên cực kỳ mỏng và đang bị rút ròng mỗi ngày.

Diễn biến giá gần đây phản ánh rõ áp lực này. Sau đợt tăng margin ngày 6 tháng 2 và cú điều chỉnh mạnh từ trên 120 đô la xuống vùng 70 đô la, giá bạc đã phục hồi hình chữ V từ mức 77,18 đô la ngày 18 tháng 2 lên 90,96 đô la vào sáng ngày xảy ra sự cố. Mức tăng hơn 17% chỉ trong vòng một tuần, diễn ra ngay cả khi chi phí giao dịch bị đẩy lên cao bởi margin lớn hơn, là dấu hiệu kinh điển của việc mua vào do bị ép đóng vị thế bán khống chứ không phải là dòng tiền đầu cơ tự do.

Nhìn lại chuỗi sự kiện thời gian qua, một mô hình dần hiện ra. Giá bạc từng vượt ngưỡng 120 đô la và nhu cầu giao nhận vật chất đạt mức kỷ lục, nhưng vào ngày 30 tháng 1, giá sụt giảm từ 121 đô la xuống 64 đô la chỉ trong vài giờ, tương đương mức giảm 47%, và nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân đến từ việc CME tăng margin.

Dù vậy, ngay trong ngày sụp đổ đó, vẫn có 3,3 triệu ounce bạc bị rút khỏi kho COMEX, và giá sau đó phục hồi mạnh mẽ bất chấp margin duy trì ở mức cao. Đến cuối tháng Hai, Thượng Hải mở cửa trở lại và lộ rõ mức chênh lệch 16% so với phương Tây. Và rồi CME tạm dừng giao dịch kim loại đúng 48 giờ trước Ngày thông báo đầu tiên.

Thông tin từ thị trường rộng lớn hơn càng củng cố bức tranh căng thẳng, JPMorgan cùng một số ngân hàng lớn của Mỹ vẫn được cho là duy trì vị thế bán khống đáng kể trên bạc, và nhiều phân tích độc lập cho rằng các tổ chức này sử dụng thị trường giấy tờ để kiềm giữ giá ở mức thấp, từ đó tạo điều kiện tích lũy kim loại vật chất với chi phí rẻ hơn.

Tổng lượng giao nhận bạc tại COMEX đã tăng gấp đôi từ 203 triệu ounce năm 2024 lên 474 triệu ounce năm 2025, còn trong riêng tháng Hai năm 2026, tỷ lệ yêu cầu giao nhận vật chất đang ở mức 98%, đồng nghĩa với việc gần như toàn bộ người giữ hợp đồng đến hạn đều đòi nhận bạc thật.

Trên thị trường London, tỷ lệ cho vay bạc đã tăng vọt lên 34,9%, với đỉnh trong ngày có lúc chạm 39%, phản ánh mức độ khẩn cấp trong nhu cầu vay mượn bạc vật chất. Biến động ngụ ý của quỹ SLV đang ở mức 99 đến 103% hàng năm, cao gấp gần ba lần so với mức biến động thực tế lịch sử chỉ 37%.

Ngày thông báo đầu tiên của hợp đồng bạc tháng Ba rơi vào ngày 27 tháng 2, chỉ còn hai ngày kể từ thời điểm sự cố xảy ra. Bài toán cung cầu đơn giản nhưng đầy sức nặng: lượng bạc giấy tờ đang vượt xa lượng bạc vật chất sẵn có để giao hàng, trong khi mỗi ngày trôi qua lại có thêm kim loại thật rời khỏi các kho chứa.

Việc CME gặp sự cố kỹ thuật vào đúng thời điểm này, dù nguyên nhân chính thức là gì, đã vô tình tạo ra thêm một khoảng lặng. Khoảng thời gian mua được này sẽ có lợi cho bên bán khống, cho sàn giao dịch, hay cho cả hai phía vẫn là câu hỏi mà thị trường không còn muốn bỏ qua một cách lịch sự.

Sàn giao dịch phái sinh lớn nhất hành tinh dường như luôn gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động bình thường vào đúng lúc thị trường bạc trở nên đặc biệt nóng. Một lần có thể được coi là sự cố làm mát hy hữu, nhưng hai lần bắt đầu khiến người ta phải nghĩ khác, rằng đây có thể là một đặc điểm được thiết kế chứ không còn đơn thuần là lỗi ngẫu nhiên. Và cuộc chiến giữa thị trường giấy và thị trường thực của bạc, vốn âm ỉ suốt nhiều năm qua, có thể đang tiến gần đến một hồi kết hoàn toàn mới sau ngày 27 tháng 2 này.